Anasayfa » Medya Haberleri » Yıpranma ve borçlanma ile erken emeklilik !

Yıpranma ve borçlanma ile erken emeklilik !

Yıpranma ve borçlanma ile erken emeklilik !

Tarih :
Yıpranma ve borçlanma ile erken emeklilik !
Yoğun stres ve tempoda uzun yıllardır sürdürdüğünüz çalışma hayatınızda herkeste olduğu gibi sizin de doğal olarak en büyük arzunuz rahat ve yaşam kalitesi yüksek bir emeklilik hayatıdır. Doğum ve askerlik borçlanması, kısmi yaştan emeklilik gibi yöntemlerin dışında erken emeklilik imkanı sağlayan bazı meslekler bulunuyor. 'Yıpranma' dediğimiz, kanunun ise Fiili Hizmet Süresi Zammı (FHSZ) diye tarif ettiği bu avantaj, çalışılan sürelere belli oranda gün eklenerek ve işe girişi geriye çekerek emeklilik imkanı sağlıyor. Yani 1 yılda 12 ay çalışmış birisi 15 ay çalışmış gibi kabul ediliyor ve işe giriş tarihi de 3 ay geri çekiliyor. Peki Yıpranma hakkı kimleri kapsıyor? Doğum ve askerlik borçlanması şartları neler?

Yoğun stres ve tempoda uzun yıllardır sürdürdüğünüz çalışma hayatınızda herkeste olduğu gibi sizin de doğal olarak en büyük arzunuz rahat ve yaşam kalitesi yüksek bir emeklilik hayatıdır. Eğer emekliliğiniz için şimdiden planlamalar yapıyorsanız, ne zaman emekli olacağınızı önceden bilmediğinizde/hesaplamanızda fayda var. Böylelikle emeklilik hayatınızdaki koşulları değiştirebilecek adımlar geç kalmadan atabilirsiniz. Ne zaman emekli olabileceğinizi Sosyal Güvenlik Kurumu'nun e-Devlet Kapısı üzerinde hizmete sunduğu "Normal Şartlarda Ne Zaman Emekli Olabilirim" ekranından kolayca öğrenebilirsiniz.

Erken emeklilik yüz binlerce vatandaşın gün aşırı araştırdığı konular arasında yer alıyor. Türkiye'de SSK, Emekli Sandığı ve Bağ-Kur sistemleri üzerinden aylık ödemeler yapılıyor. Uzun yıllar üretim ekonomisine katkı sunan vatandaşlar 3 kurumdan biri üzerinden emekli olmak için büyük çaba sarf ediyor. Binlerce vatandaş prim şartını yerine getirip yaş engeline takılırken, binlerce vatandaş ise yaş şartını yerine getirmesine rağmen prim eksiği nedeniyle emekli aylığı alamıyor. Prim eksiği olan vatandaşlar yıpranma payı, askerlik borçlanması, doğum borçlanması, toplu ödeme ve sigortasız çalıştığı günleri kullanarak erken emekli olmak istiyor. Peki, erken emeklilik şartları neler? Yıpranma hakkı, askerlik borçlanması ve doğum borçlanması kimleri kapsıyor? Sigortasız günler erken emeklilik için sayılır mı? İşte erken emekli olmak için yapılması gerekenler...

AĞIR İŞLER İLK SIRADA

Bu sistemi genelde ağır ve yıpratıcı işlerde çalışanlara yönelik bir uygulama olarak görüyoruz. Mesleklerin listesi 5510 sayılı Yasa'nın 40. Maddesi'nde bulunuyor. 15 iş dalında belirlenen mesleklerin bir kısmı özel sektör kolları iken, kamu kurumları da bulunuyor. Eğer yılın tamamını FHSZ kapsamında çalışarak geçirmişseniz o zaman mesleğinize göre hak ettiğiniz süre priminize ekleniyor

Örnek verirsek; kurşun ve arsenik işinde FHSZ için 90 gün belirleniyor. İşçiler 360 gün bu kapsamda çalıştığında, prim gününe 90 gün daha ekleniyor. Yılın bir bölümünü bu kapsamda çalışmışsanız o zaman şu formül devreye giriyor: FHSZ kapsamında çalışılan gün sayısı x 90 / 360 = Eklenecek gün sayısı.

Örnekle tekrar anlatalım. İşçi eğer yılın yarısını FHSZ kapsamında çalışmış diğer yarısını yıpranma kapsamı dışında çalışmışsa, yukarıdaki formüle göre yıpranma günü; 180 x 90/360 = 45 gün olarak belirleniyor.

SÜRE SINIRI VAR

Yıpranma hesabında her meslek için belirlenen süre sınırları da bulunuyor. Bu süre 5 yılı geçemiyor. Yani ne kadar çalışırsanız çalışın, alabileceğiniz ek süre 5 yıldan fazla olamıyor. Bir istisna bulunuyor. O da Türk Silahlı Kuvvetleri, MİT ve Emniyet mensupları için bu süre 8 yıla kadar çıkıyor..

Yaş indiriminden yararlanmak için yeraltındaki işlerde çalışanlar için 1800 gün, diğer sigortalıların ise 3600 gün FHSZ kapsamında çalışmış olmaları gerekiyor. FHSZ kapsamındaki bir sektörde çalışmış olmak yetmiyor. Belirtilen işi yapmak gerekiyor. Yani çimento fabrikasında sekreter olan birisi yıpranmadan yararlanamıyor.

FHSZ NASIL DEĞERLENDİRİLİR?

Yıpranmaya hak kazanan sigortalılar için çalışma sürelerinin her 360 günü için;
60 gün eklenecekse (FHSZ kapsamında çalışılan gün sayısı x 60/360),
90 gün eklenecekse (FHSZ kapsamında çalışılan gün sayısı x 0,25),
180 gün eklenecekse (FHSZ kapsamında çalışılan gün sayısı x 0,50), formülü uygulanıyor..

YAŞTAN NASIL DÜŞÜLÜR?

Fiili hizmet süresi zammının yarısı, 3 yılı geçmemek üzere emeklilik yaş hadlerinden indirilmektedir. Ancak, yaş haddi indirimindeki süre sınırı yeraltı işlerinde çalışanlar için uygulanmaz..

Sigortalıların farklı fiili hizmet süresi zammına tabi işyerinde çalışması halinde, yaş haddinden indirim yapılması için gerekli olan 3600 günün tespitinde tüm işyerlerinde geçen hizmetler dikkate alınır.

YIPRANMA HAKKI NEDİR?

Yıpranma payı ile çalışma koşulları ağır olan mesleklerden daha çabuk emekli olunması amaçlanıyor. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nda "fiili hizmet zammı" olarak geçen yıpranma payı ile çalışma koşullarının ağır olması sebebiyle diğer mesleklere nazaran daha fazla efor sarf edilen ve diğer mesleklerden daha fazla yıpranmaya maruz kalınan işlerde daha çabuk emekli olunması amaçlanıyor.

Örneğin yıpranma payı hakkına sahip olan mesleklerde çalışana çalıştıkları her yıl için ilave 90 gün fiili hizmet zammı veriliyorsa, 12 ay çalışan bir personel, 15 ay çalışmış gibi kabul ediliyor. Buna göre, normalde her yıl emeklilikte 360 gün olarak kabul edilirken, fiili hizmet zammı kapsamındaki mesleklerde her yıl 360 güne ilave olarak 60 ile 180 gün arasında değişen oranlarda prim ödeme gün sayısı ilave ediliyor. Yani, normal bir işte çalışanın emekliliğinde yılda 360 gün dikkate alınırken, fiili hizmet zammı kapsamındaki işlerde 420 ile 540 gün arasında prim ödeme günü dikkate alınıyor.

YIPRANMA HAKKI KİMLERİ KAPSIYOR?

Kurşun ve arsenik işlerinde çalışanlar 60 - 90 gün
Cam fabrika ve atölyelerinde çalışanlar 60 gün
Cıva üretimi işleri sanayinde çalışanlar 90 gün
Çimento fabrikalarında çalışanlar 60 gün
Kok fabrikalarıyla Termik santrallerde çalışanlar 60 gün
Alüminyum fabrikalarında çalışanlar 60 gün

Demir ve çelik fabrikalarında çalışanlar 90 gün
Döküm fabrikalarında çalışanlar 60 gün
Asit üretimi yapan yerlerde çalışanlar 90 ile 180 gün
Madenlerin yer altında çalışanları 180 gün
Radyoaktif ve doğal ve yapay radyoaktif, radyoiyonizan maddeler radyoiyonizan maddelerle veya bütün diğer korpüsküler emanasyon kaynakları yapılan işler ile yapılan işlerde çalışanlar 90 gün.
Su altında çalışanlar 60 gün.

ASKERİ SAĞLIK PERSONELİ

Askeri hastanelerde çalışırken Sağlık Bakanlığı'na ve Sağlık Bilimleri Üniversitesi'ne devredilen personelin durumuna da açıklık getirildi. Bu personelden, aylıklarını 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu'na göre almaya devam edenler, TSK mensuplarında olduğu gibi her 360 güne karşılık 90 gün FHSZ elde edecekler. Aylıklarını 926 sayılı kanun kapsamında almayan personel ise diğer sağlık çalışanları gibi 360 güne karşılık 60 gün FHSZ kazanacak.

İHTİYAT PİLOTLARI İÇİN YIPRANMA HAKKI

FETÖ'nün 15 Temmuz hain darbe girişiminden sonra çok sayıda askeri pilotun ihraç edilmesinin ardından 2016 yılında çıkartılan kanunla "ihtiyat pilot" uygulamasına geçildi. Bu kapsamda, orduda görev yaptıktan sonra özel havayolu şirketlerine geçmiş olan pilotlar, ayda en az 3 gün F-16'larla uçuş pratiği yaparak savaş durumunda görev yapmak üzere hazır tutulacak.

Genelgeye göre, emeklilik ve yaşlılık aylığı alanlar hariç ihtiyat pilotları, Türk Silahlı Kuvvetleri personeline uygulanmakta olan FHSZ'den yararlanacaklar. Bu kapsamda görev yaptıkları sürelere 4'te 1 oranında ilave edilecek

DOĞUM BORÇLANMASI NASIL YAPILIR?

Doğum nedeniyle çalışma hayatından kopan kadınların diğer çalışanlardan geri kalmamaları için tanınan doğum borçlanması sayesinde erkek sigortalıların askerlik borçlanması gibi kadın sigortalılar da doğum borçlanması yoluyla Bağkur erken emeklilik müjdesi 2019 yılında da önceki yıllarda olduğu gibi yakalayabilirler. Bu kapsamda doğum borçlanması yapacak kişilerin sigorta başlangıç tarihinden sonra doğum yapmış olmaları gerekmektedir.

Sigortalılık öncesi doğumlar borçlanılamaz. 2014 yılında yapılan değişiklikler ile SSK, Bağkur ve Emekli sandığı türlerinden hangisine tabi olursa olsun tüm sigortalılara doğum borçlanması yapma hakkı tanınmıştır. Yine 2014 yılında yapılan değişiklik sayesinde önceden 2 çocuğa kadar olan doğum borçlanması 3 çocuğa çıkarılarak, 3 kez doğum yapan bir kadın sigortalının 2 bin 160 güne kadar borçlanma hakkına kavuşması sağlanmıştır.

Bu sayede kadın sigortalılar doğum yaptıkları ve çalışamadıkları süreleri kapsayan prim günlerini ödeyerek prim gün sayılarını arttırarak emeklilik tarihlerini öne çekebilmektedirler. Ancak erkek sigortalıların askerlik borçlanmalarında olduğu gibi kadın sigortalıların da her doğum borçlanması erken emeklilik anlamına gelmemektedir. Bunun için kadın sigortalının emeklilik yaşında prim sayısı yetmiyorsa avantaj sağlar, çalışma hayatına staj ile başlayan erken yaşta sigortalı olan kadınlar için büyük bir avantaj olabilir. Doğum borçlanması için gerekli olan şartlar;.

 

 

 

Kaynak : Sabah
'Yüzde 10 dendi, % 50 zam çıktı'
EYT'nin bedeli 800 milyar lira
Kılıçdaroğlu: Beştepe'ye gidip Erdoğan'la konuşan ismi biliyorum
Yargının çarkını yine toplum çevirdi
Ünsalan EYT'de uyardı: Yapmayın; yanlış yoldasınız
20 yıl 5450 gün ve 47 yaş şartlarına tabisiniz
'Arılarım beni tanır' deyip yarı çıplak arasına daldı
İşverenle işçi anlaşarak iş koşullarını değiştirebilir mi?
Vergi düzenlemesi teklifinin üç maddesi daha kabul edildi
Asgari ücrette sevindiren rakam! 2.500 TL mi oluyor?
Bakan bizzat açıkladı: Türkiye'de satışı yasaklanıyor
Fatih Portakal'dan Rahmi Turan yorumu: Erdoğan'ı da zorda bırakır
Bayburt’ta facia! 3 kişi hayatını kaybetti
Saadet Partili vekil konuştu, Bakan Soylu'yu zor tuttular!
Kurtlar Vadisi'ne haciz geldi: X-ray cihazı bile alındı
Berkay 'kim vurdu'ya gitti magandalar tahliye oldu
Bakanlık sözlü sınavla 1.000 personel alacak! İşte şartlar...
Şenol Güneş: Bana paracı diyenler ülkeyi soyuyorlar
Emlak vergisi ödemelerinde son 10 gün
'Erdoğan istedi, af düzenlemesine 'örgüt' ayarı getirildi'
1 lira 35 kuruş için öldürdü!
'Bilirkişi, raporunda hukuki değerlendirme yapamaz'
4 bin TL maaşa kaynakçı yok
Kimya profesörü kadın kendini 4. kattan atarak intihar etti

Benzer Haberler