Anasayfam YapFavorilere EkleHaber Bandı EkleReklamİletişim

En Az 2 Bin Lira Maaş Verilecek Maliye Bakanı'ndan Zam Müjdesi 400 Bin Öğretmenin Hayatı Değişecek Memurların mesai saati değişiyor
SGK Rehberi
SGK Rehberi
İşten çıkarmalar artarken haklarınızı biliyor musunuz?
SGK Rehberi

İşten çıkarmalar artarken haklarınızı biliyor musunuz? Untitled Document İşten çıkarmalar artarken haklarınızı biliyor musunuz?

Ekonomik kriz binlerce kişiyi işinden ederken çalışan kesimin neredeyse tamamı, işsiz kalma endişesi taşıyor. Kanunlar, çalışanlara ve işsiz kalanlara ciddi haklar tanıyor. Avukatlar, “Kriz işten çıkarılma bahanesi olamaz” diyor.

Global kriz tüm sektörleri etkisi altına alırken işveren, çareyi işçi çıkarmakta arıyor. Bu nedenle hemen her gün farklı sektörlerden yüzlerce kişinin işine son veriliyor. Şüphesiz bu rakamlar sadece istatistikleri oluşturmuyor. Yaşananlar sosyal ve ekonomik çöküşü de beraberinde getiriyor.

Küresel kriz nedeni ya da bahanesiyle Türkiye’de, ‘işten çıkarma’ oranlarında ciddi artış var. Otomotiv, tekstil, elektronik, inşaat sektörleri başı çekerken farklı işkollarından gelen haberler de hiç iç açıcı değil. Rakamlar da bu durumu ispatlar nitelikte. Son üç ayda işsizlik sigortasından faydalanmak için başvuranların sayısı, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 55 arttı. Ağustos–eylül– ekim aylarını kapsayan üç aylık dönemde, geçen yıl 56 bin 873 kişinin işsizlik maaşı almak için Türkiye İş Kurumu’na (İŞKUR) başvuruda bulunurken bu yılın aynı döneminde sayı, 88 bin 592’ye yükseldi.

Bu sayının her geçen gün artarak devam edeceği beklentisi ise çalışanların en büyük kabusu. “İşimi kaybedersem” korkusu yaşayan profesyonel kesim, son dönemde oldukça mutsuz. Ancak korkunun ecele faydası yok zira şu sıralar hemen her çalışan için ‘işsizlik korkusu’ hayatın gerçeği.

Bu nedenle uzmanlar, işinizi kaybetmeniz halinde ne gibi haklara sahip olduğunuzu şimdiden öğrenmekte yarar olduğunu düşünüyor. Çünkü hukukçular mevcut iş yasasına göre “ekonomik krizin işten çıkarma bahanesi olamayacağı” görüşünde. Bu nedenle uzmanların sözlerine dikkat etmekte fayda var…

Kriz etkisi ispatlanmalı
Malum şu sıralar işten çıkarmaların gerekçesi, ekonomik kriz. Ancak Avukat Mehmet Uçum, “Kriz işten çıkarmalar için tek başına geçerli bir neden değildir” diyor. Ekonomik krizin geçerli olabilmesi için öncelikle firmanın yer aldığı tüm sektörün, ardından da çalışılan firmanın krizden ciddi anlamda etkilenmesi gerektiğini vurguluyor.

İnsan kaynakları danışmanı Avukat Mehmet Cemil Özden de, “İşten çıkarılan çalışan, İş Kanunu’nun 20’nci maddesine dayanarak sebep gösterilmediği veya gösterilen sebebin geçerli olmadığı iddiasıyla dava açabilir. İşten çıkarmanın geçerli bir sebebe dayandığını da işveren ispatlamak durumunda” diyor.

İsminin açıklanmasını istemeyen bir emekli hakim ve bilirkişi de bu noktaya vurgu yapıyor: “Ekonomik kriz nedeniyle işten çıkarılan bir çalışanın açacağı dava sonucunda, çıkarıldığı işyerinin belge ve kayıtları incelenir. Eğer şirket gerçekten bir darboğaza girdiyse, krizden etkilendiği kabul edilir. Aksi halde çalışana, işe iade davası açma hakkı doğar.”

Kısa çalışma ödeneği kullanılmıyor
Hukukçuların da belirttiği gibi ekonomik kriz nedeniyle işten çıkarılan bir çalışan, bir ay içinde işe iade davası açarak çalıştığı firmanın gerçek anlamda krizden etkilenip etkilenmediğinin araştırılmasını isteyebilir. Eğer firma üretimde bir durgunluk yaşadığını, siparişlerin büyük ölçüde azaldığını veya iptal edildiğini ve buna bağlı olarak da ödeme sıkıntısı içinde olduğunu ispatlayabilirse krizden somut olarak etkilendiğini öne sürebiliyor. Ancak her ne kadar krizden etkilense de işverenin, tensikat yoluna gitmesi son çare olarak düşünülmeli.

Mehmet Uçum, “İşverenler kısa çalışma ödeneği ya da ücretsiz izin gibi uygulamalardan sonra çıkarma yoluna başvurabilir. Bu da, çalışanların en azından bir süre daha işinden olmasını engeller” diyor. Henüz yeni bir uygulama olması nedeniyle çalışan ve işverenler tarafından yeterince bilinmeyen ‘kısa çalışma ödeneği’, genel ekonomik kriz gibi nedenlerle en az dört hafta, en fazla da üç ay süreyle işyerinin bir bölümünün ya da tamamının faaliyetini durdurması halinde kullanılabiliyor.

Bu süre zarfında ise çalışanlara işsizlik ödeneğinden belli oranlarda para ödenmeye devam ediliyor. Kısa çalışma ödeneğinin sona ermesi ise zorlayıcı sebebin ortadan kalkması ya da çalışanın işe girmesine bağlı. Ancak uygulamanın yeni olması ve yeterince bilinmemesi nedeniyle işveren ve çalışanların bu uygulamaya rağbet göstermediği biliniyor. Zaten Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Faruk Çelik’in, “Şu ana kadar 'Ekonomik kriz ve zorunluluktan dolayı Kısa Çalışma Ödeneği'nden istifade etmek istiyoruz” diye müracaat eden işveren yok” sözü de, uygulamanın işler hale gelmediğinin bir göstergesi.

Tensikat son çare olmalı!
Ekonomik kriz nedeniyle tensikata gitmeden önce başvurulan bir diğer uygulama da ücretsiz izin. Uygulamada “ücretsiz izin” ya da “zorunlu tatil” olarak adlandırılan askıya alma halleri ancak çalışanın bu durumu kabul etmesiyle uygulanabiliyor. Ancak bir haftadan fazla süreyle işin durmasına yol açan zorlayıcı nedenler olması durumunda iş sözleşmesi askıya alınabiliyor. Hatta sözleşme, çalışan tarafından feshedilmediği sürece de askı halinde devam ediyor. Ancak Cemil Özden’in yorumu, “Ekonomik kriz ve benzeri hallerde iş sözleşmesi askıda olmaz, işverenin ücret ödeme borcu devam eder” şeklinde.

"İşe iadeden feragat edilemez"
İşten çıkarmalarda yaşanan bir diğer durum ise işveren ve çalışanın anlaşarak iş sözleşmesini karşılıklı feshetmesi. Avukat Uçum, işten çıkarılacak bir çalışanla anlaşma yoluna giden işverenin, çalışana “makul yarar” sağlamakla yükümlü olduğunu söylüyor. Yani zaten işten çıkaracağı bir çalışanla anlaşma yoluna giden işverenin, çalışana kıdem ve ihbar tazminatının haricinde maddi yarar sağlaması şart.

Örneğin çalışana iki ya da dört ay ilave maaş verilmişse ya da işsiz kaldığı süre içinde işsizlik ödeneğinden alacağı kadar para verilmişse, karşılıklı anlaşma geçerli hale geliyor. İşten çıkarılan bir çalışanın, “işe iade davasından feragat etme” gibi bir hakkı bulunmadığını da belirten Uçum ekliyor: “Çalışan çıkarılırken ‘İşe iade davası açmayacağım’ şeklinde bir anlaşmaya imza atsa dahi, bu geçersizdir. İşten çıkarılan bir çalışanın her daim işe iade davası açma hakkı vardır.”

Yasa, “İşsizlik sigortası kapsamındaki bir işyerinde çalışırken çalışma istek, yetenek, sağlık ve yeterliliğinde olmasına rağmen (kendi istek ve kusuru dışında) işini kaybeden sigortalı işsizler, işsizlik sigortasından faydalanabilir” diyor. Ancak işten çıkarılmadan önce çalıştığınız ve prim ödediğiniz gün sayısı, fondan faydalanabilmek için en kritik noktayı oluşturuyor. İşten çıkarılmadan önce 120 günü sürekli olmak üzere, son üç yıl içinde en az 600 gün işsizlik sigortası priminin ödenmiş olması ve işten çıkış tarihinden itibaren 30 gün içinde Türkiye İş Kurumu’na şahsen başvurulması gerekiyor.

İşsizlik ödeneğinden faydalanma hakkı kazanan sigortalı bir işsizin alacağı aylık maaş ise şu şekilde hesaplanıyor: Önce işten ayrılmadan önceki son dört aylık kazancınızın günlük ortalaması bulunuyor. Ardından da bu ortalamanın yüzde kırkı alınarak, işsizlik ödeneği alacağınız gün sayısıyla çarpılıyor. Örneğin 600 gün sigortalı olarak çalışan bir işsiz, 180 gün işsizlik maaşı almaya hak kazanıyor. İşten ayrılmadan önceki son üç yıl içinde 900 gün prim ödemiş olanlara 240, 1080 gün ve daha fazla prim ödemiş olanlara ise 300 gün süreyle işsizlik maaşı veriliyor.

Rakamlarla işsizlik sigortası

* 29 bin 601 - 31 Ekim–19 Kasım arasında işsizlik sigortasına başvuran kişi sayısı

* 1 milyon 345 bin 909 - Mart 2002’den bugüne kadar ödenekten faydalanmak isteyen kişi sayısı

* 1 milyar 707 milyon 221 bin 679 YTL - Ödenek almaya hak kazanan işsizlere dağıtılan toplam pay tutarı

* 36 milyar 711 milyon 743 bin YTL - İşsizlik Sigortası Fonu’ndaki toplam varlık

İŞSİZ KALANLARIN YOL HARİTASI
- Bilinenin aksine işveren, ücretsiz izin uygulamasını ancak çalışan kabul ederse devreye alabilir.

- İşverenin işten çıkaracağı bir çalışanla anlaşma yoluna gitmesi durumunda, kıdem ve ihbar tazminatının haricinde maddi yarar sağlaması şart.

- Ekonomik kriz ve benzeri hallerde iş sözleşmesi askıya alınamadığı gibi, işverenin ücret ödeme sorumluluğu devam ediyor.

- İşten çıkarılan bir çalışan ‘İşe iade davası açmayacağım’ şeklinde bir anlaşmaya imza atsa dahi, bu geçersiz sayılıyor.

- Gerçekten ekonomik kriz nedeniyle çıkarılıp çıkarılmadığınızı, işten çıkarıldıktan bir ay içinde dava açarak öğrenmeniz mümkün.

- İşverenin, kısa çalışma ödeneği ya da ücretsiz izin gibi uygulamalardan sonra son çare olarak tensikata gitmesi uygun görülüyor.

- İşsizlik maaşı alabilmek için, işten çıkarılış tarihinden itibaren 30 gün içinde Türkiye İş Kurumu’na şahsen başvurulması gerekiyor.

onur.uysal@sabah.com.tr

Bu makale 498 kez okundu.

Faturanın yüzde 20'sini geri alabilirsiniz!
Memuriyette Geçen Fazla Sürelerin Emekliliğe Etkisi
Kısmi Emeklilik Şartları Nelerdir?
İbranamelerde "bir ay kuralı" var!
Üniversiteliler KYK burs başvurusunda bulundunuz mu?
O personel memuriyetten çıkarıldı!
Öğretmen atamaları, taşraya devredilecek!
Milyonlarca Emekli Borçtan Kurtuluyor!
En Az 2 Bin Lira Maaş Verilecek
'Kızını öldüren anne' olayında şok itiraf
Paralel Yapı MHP'nin İçine Nasıl Sızmaya Çalıştı
Mehmet Baransu İdris Bal'ı Çıldırttı
Sigortalı Çalışan Sayısında Korkutan Düşüş
Kars'ta operasyon! 3 PKK'lı öldürüldü!
Maliye Bakanı'ndan Zam Müjdesi
Paralel operasyonda flaş karar!
Numan Kurtulmuş'tan İmralı ve çözüm süreci tüyoları...
Cezaevinde isyan çıktı
TÜBİTAK’a ‘Kripto’yla sızıp MHP ve CHP’yi dinlemişler
Gülerce, Paralel Yapı soruşturmasında tanık
Çalışanlara Kadro ve Görevde Yükselme Müjdesi
Elektronik ticarete yeni düzenleme
Akdoğan: PKK’ya koridor falan açmayız
400 Bin Öğretmenin Hayatı Değişecek
Memurların mesai saati değişiyor
Zam Komisyonda Kabul Edildi
Maliyeye KPSS İle Eleman Alınacak
Soma'da bin 700 madenci iş bıraktı
TIR'ın altından çıkan gencin ilk sözleri
Diyarbakır'da bombalı araç paniği
Açılan su kuyusundan alevler fışkırdı
Vinç yaya üstgeçidine çarptı
O madeninin patronu suç duyurusunda bulundu
’PKK ülkemde 40 binden fazla insanı öldürürken neredeydiniz?’
Şimşek'ten Maliye'ye personel alımı açıklaması
Gülerce 'paralel yapı' soruşturmasında ifade verdi
Kocaeli'nde 3 yaşındaki çocuğun ölümüne soruşturma
'Haberler asılsız!'
IŞİD-PYD vekalet savaşı, K. Irak Akdeniz koridoru
ÖSO 1300 kişiyle Kobani'ye giriyor
100 bin lirayı iade eden taksiciye ödül
Yargı Paketi alt komisyondan geçti
"Paralel yapı" operasyonunda 2 tutuklama istemi
Ameliyat sonrası hızlı iyileşmenin formülü bulundu
Meclis’te gerginlik
Memurların 2015 Ocak Ayı Net Maaş Miktarını Ne Belirleyecek?
'Paralel yapı' operasyonunda flaş gelişme
Bu gece felaket yaşanabilir!
Evde balonla oynarken öldü!
Arınç, İdris Bal'a çok sert çıktı!
Erdoğan'dan Batı'ya sert mesaj
Bir dönem sona eriyor!
Paralel kulak dinledi! O kitabını yazdı!
KPSS önlisans puanları nerelerde kullanılır?
İçişleri'nden Jandarma ve Sahil Güvenlik açıklaması
Ankara'da hastanede patlama!
Türkiye sınırına bayrak dikti
Maliye Bakanlığına Devşirme Memur
Hüseyin Gülerce Çağlayan Adliyesi’nde
İş Sözleşmesini Derhal Fesih Hakkı Veren Durumlar
Tarım Kredi'ye 140 ziraat mühendisi alınacak
Gülen'den 'şehit' peşmergeler için taziye ilanı
'Emekliye eşit zam' Meclis'te
Bülent Arınç'tan 'Öcalan'a sekreterya' açıklaması!
IŞİD Kobani'de kimyasal silah kullandı iddiası
Akıllı telefonlar için çok önemli uyarı!
Bakan Faruk Çelik: Bu yaklaşım vicdansızlıktır
KYK Burslarında Kimlere Öncelik Verilir?
ÖSYM'den Öğrencilere Uyarı!
Memurlar İş Güvenliği Uzmanı Olabilir Mi?
23 Ekim 2014 yurtta hava durumu
Kanser hastası karı kocanın yaşam savaşı
Sosyal medyada paylaşımlara dikkat!
'ABD Türkiye'ye rağmen bu işi yaptı'
Emniyet 6 Bin 500 Polis Alacak
EGM: Anadolu'dan polis alımı durduruldu iddiası yalan
Diplomalı anne devri başlıyor
Memur, bakmakla yükümlü olmadığı ana babası için de, sağlık tayini isteyebilecek
Evde Dudak Bakımı
Barbaros Bulvarı'nda vinç devrildi
İstanbul'un beklediği proje durdu mu?
Kış Aylarında Saç Bakımı Nasıl Olmalı?
Erdoğan'dan Binali Yıldırım'a 'çılgın' görev!
200 TL'ye otomobil olur mu? Diyanet'e göre caiz
Bir yeni parti de CHP'nin içinden çıkıyor
'Hükümet yıkılacak' Emri Pensilvanya'dan
Emekliler Yurdışında Çalışabilir Mi?
Son 1 Yılda Yüksek Prim Ödenmesi Halinde
Gaziantep'de MERS virüsü şüphesi
Eşi Çalışmayana Yüksek Maaş
Elektrik faturalarındaki kayıp kaçak bedeli hukuka aykırı
Önümüzdeki birkaç ay içinde istenilen noktaya gelinebilir
Gaziantep'te inşaatta çökme!.. 1 ölü!
Koridor fikrini ben önerdim
Paralel polisler tutanağa rağmen dinleme kayıtlarını silmemiş
F-35'e Türk damgası!
ÖSYM'ye 350 bin liralık dava açtı
Bordo bereliler sınırda! Bu gece başlıyor
Başbakanlık ve Bakanlıklarda Üst Düzey Atamalar
Aydın Doğan, Hürriyet'i satıyor mu?
Erdoğan'ın "U" Dönüşünün Hikayesi
Marmara depremle sarsıldı!
Öğretmenler göreve başladığı yerde 4 yıl görev yapacak
Kimler Malulen Emeki Olabilir?
AYM'den Sendikalar Kanunu'nun bazı hükümlerine iptal
ŞUBE MÜDÜRÜ MÜLAKAT SINAVINA YÜRÜTMEYİ DURDURMA
15 Bin TL Maaşla Personel Alacak! Başvurular 5 Kasımda Bitiyor
İsrail'den inanılması zor Türkiye iddiası
800 Bin Öğretmene Şok!
Erdoğan'dan ABD'ye Kobani çıkışı
TSK'dan Jandarma açıklaması
'Sünnet ettireceğiz' diyerek kaçırdılar!
Van'da 3 kişi donarak öldü
Geç gelen teşhis onu felç bırakabilir
Parlamento binasında silahlı saldırı: 1 yaralı
1.2 milyar dolarlık yatla geldi 20 TL hesap ödedi!
Duhok’ta toplanan Kürtler, ‘Özerk Rojava’ için anlaştı
Meclis'ten Milyonlarca Vatandaşa Müjde
Türkiye'nin konuştuğu o adam!
'PYD'ye vereceğiniz her destek PKK'ya verilmiş demektir'