Anasayfam YapFavorilere EkleHaber Bandı EkleReklamİletişim

Açıköğretim öğrencilerine müjde! İşçi aranıyor 2250 kişiyi işe alacak Memura 9 Müjde
SGK Rehberi
SGK Rehberi
İşten çıkarmalar artarken haklarınızı biliyor musunuz?
SGK Rehberi

İşten çıkarmalar artarken haklarınızı biliyor musunuz? Untitled Document İşten çıkarmalar artarken haklarınızı biliyor musunuz?

Ekonomik kriz binlerce kişiyi işinden ederken çalışan kesimin neredeyse tamamı, işsiz kalma endişesi taşıyor. Kanunlar, çalışanlara ve işsiz kalanlara ciddi haklar tanıyor. Avukatlar, “Kriz işten çıkarılma bahanesi olamaz” diyor.

Global kriz tüm sektörleri etkisi altına alırken işveren, çareyi işçi çıkarmakta arıyor. Bu nedenle hemen her gün farklı sektörlerden yüzlerce kişinin işine son veriliyor. Şüphesiz bu rakamlar sadece istatistikleri oluşturmuyor. Yaşananlar sosyal ve ekonomik çöküşü de beraberinde getiriyor.

Küresel kriz nedeni ya da bahanesiyle Türkiye’de, ‘işten çıkarma’ oranlarında ciddi artış var. Otomotiv, tekstil, elektronik, inşaat sektörleri başı çekerken farklı işkollarından gelen haberler de hiç iç açıcı değil. Rakamlar da bu durumu ispatlar nitelikte. Son üç ayda işsizlik sigortasından faydalanmak için başvuranların sayısı, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 55 arttı. Ağustos–eylül– ekim aylarını kapsayan üç aylık dönemde, geçen yıl 56 bin 873 kişinin işsizlik maaşı almak için Türkiye İş Kurumu’na (İŞKUR) başvuruda bulunurken bu yılın aynı döneminde sayı, 88 bin 592’ye yükseldi.

Bu sayının her geçen gün artarak devam edeceği beklentisi ise çalışanların en büyük kabusu. “İşimi kaybedersem” korkusu yaşayan profesyonel kesim, son dönemde oldukça mutsuz. Ancak korkunun ecele faydası yok zira şu sıralar hemen her çalışan için ‘işsizlik korkusu’ hayatın gerçeği.

Bu nedenle uzmanlar, işinizi kaybetmeniz halinde ne gibi haklara sahip olduğunuzu şimdiden öğrenmekte yarar olduğunu düşünüyor. Çünkü hukukçular mevcut iş yasasına göre “ekonomik krizin işten çıkarma bahanesi olamayacağı” görüşünde. Bu nedenle uzmanların sözlerine dikkat etmekte fayda var…

Kriz etkisi ispatlanmalı
Malum şu sıralar işten çıkarmaların gerekçesi, ekonomik kriz. Ancak Avukat Mehmet Uçum, “Kriz işten çıkarmalar için tek başına geçerli bir neden değildir” diyor. Ekonomik krizin geçerli olabilmesi için öncelikle firmanın yer aldığı tüm sektörün, ardından da çalışılan firmanın krizden ciddi anlamda etkilenmesi gerektiğini vurguluyor.

İnsan kaynakları danışmanı Avukat Mehmet Cemil Özden de, “İşten çıkarılan çalışan, İş Kanunu’nun 20’nci maddesine dayanarak sebep gösterilmediği veya gösterilen sebebin geçerli olmadığı iddiasıyla dava açabilir. İşten çıkarmanın geçerli bir sebebe dayandığını da işveren ispatlamak durumunda” diyor.

İsminin açıklanmasını istemeyen bir emekli hakim ve bilirkişi de bu noktaya vurgu yapıyor: “Ekonomik kriz nedeniyle işten çıkarılan bir çalışanın açacağı dava sonucunda, çıkarıldığı işyerinin belge ve kayıtları incelenir. Eğer şirket gerçekten bir darboğaza girdiyse, krizden etkilendiği kabul edilir. Aksi halde çalışana, işe iade davası açma hakkı doğar.”

Kısa çalışma ödeneği kullanılmıyor
Hukukçuların da belirttiği gibi ekonomik kriz nedeniyle işten çıkarılan bir çalışan, bir ay içinde işe iade davası açarak çalıştığı firmanın gerçek anlamda krizden etkilenip etkilenmediğinin araştırılmasını isteyebilir. Eğer firma üretimde bir durgunluk yaşadığını, siparişlerin büyük ölçüde azaldığını veya iptal edildiğini ve buna bağlı olarak da ödeme sıkıntısı içinde olduğunu ispatlayabilirse krizden somut olarak etkilendiğini öne sürebiliyor. Ancak her ne kadar krizden etkilense de işverenin, tensikat yoluna gitmesi son çare olarak düşünülmeli.

Mehmet Uçum, “İşverenler kısa çalışma ödeneği ya da ücretsiz izin gibi uygulamalardan sonra çıkarma yoluna başvurabilir. Bu da, çalışanların en azından bir süre daha işinden olmasını engeller” diyor. Henüz yeni bir uygulama olması nedeniyle çalışan ve işverenler tarafından yeterince bilinmeyen ‘kısa çalışma ödeneği’, genel ekonomik kriz gibi nedenlerle en az dört hafta, en fazla da üç ay süreyle işyerinin bir bölümünün ya da tamamının faaliyetini durdurması halinde kullanılabiliyor.

Bu süre zarfında ise çalışanlara işsizlik ödeneğinden belli oranlarda para ödenmeye devam ediliyor. Kısa çalışma ödeneğinin sona ermesi ise zorlayıcı sebebin ortadan kalkması ya da çalışanın işe girmesine bağlı. Ancak uygulamanın yeni olması ve yeterince bilinmemesi nedeniyle işveren ve çalışanların bu uygulamaya rağbet göstermediği biliniyor. Zaten Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Faruk Çelik’in, “Şu ana kadar 'Ekonomik kriz ve zorunluluktan dolayı Kısa Çalışma Ödeneği'nden istifade etmek istiyoruz” diye müracaat eden işveren yok” sözü de, uygulamanın işler hale gelmediğinin bir göstergesi.

Tensikat son çare olmalı!
Ekonomik kriz nedeniyle tensikata gitmeden önce başvurulan bir diğer uygulama da ücretsiz izin. Uygulamada “ücretsiz izin” ya da “zorunlu tatil” olarak adlandırılan askıya alma halleri ancak çalışanın bu durumu kabul etmesiyle uygulanabiliyor. Ancak bir haftadan fazla süreyle işin durmasına yol açan zorlayıcı nedenler olması durumunda iş sözleşmesi askıya alınabiliyor. Hatta sözleşme, çalışan tarafından feshedilmediği sürece de askı halinde devam ediyor. Ancak Cemil Özden’in yorumu, “Ekonomik kriz ve benzeri hallerde iş sözleşmesi askıda olmaz, işverenin ücret ödeme borcu devam eder” şeklinde.

"İşe iadeden feragat edilemez"
İşten çıkarmalarda yaşanan bir diğer durum ise işveren ve çalışanın anlaşarak iş sözleşmesini karşılıklı feshetmesi. Avukat Uçum, işten çıkarılacak bir çalışanla anlaşma yoluna giden işverenin, çalışana “makul yarar” sağlamakla yükümlü olduğunu söylüyor. Yani zaten işten çıkaracağı bir çalışanla anlaşma yoluna giden işverenin, çalışana kıdem ve ihbar tazminatının haricinde maddi yarar sağlaması şart.

Örneğin çalışana iki ya da dört ay ilave maaş verilmişse ya da işsiz kaldığı süre içinde işsizlik ödeneğinden alacağı kadar para verilmişse, karşılıklı anlaşma geçerli hale geliyor. İşten çıkarılan bir çalışanın, “işe iade davasından feragat etme” gibi bir hakkı bulunmadığını da belirten Uçum ekliyor: “Çalışan çıkarılırken ‘İşe iade davası açmayacağım’ şeklinde bir anlaşmaya imza atsa dahi, bu geçersizdir. İşten çıkarılan bir çalışanın her daim işe iade davası açma hakkı vardır.”

Yasa, “İşsizlik sigortası kapsamındaki bir işyerinde çalışırken çalışma istek, yetenek, sağlık ve yeterliliğinde olmasına rağmen (kendi istek ve kusuru dışında) işini kaybeden sigortalı işsizler, işsizlik sigortasından faydalanabilir” diyor. Ancak işten çıkarılmadan önce çalıştığınız ve prim ödediğiniz gün sayısı, fondan faydalanabilmek için en kritik noktayı oluşturuyor. İşten çıkarılmadan önce 120 günü sürekli olmak üzere, son üç yıl içinde en az 600 gün işsizlik sigortası priminin ödenmiş olması ve işten çıkış tarihinden itibaren 30 gün içinde Türkiye İş Kurumu’na şahsen başvurulması gerekiyor.

İşsizlik ödeneğinden faydalanma hakkı kazanan sigortalı bir işsizin alacağı aylık maaş ise şu şekilde hesaplanıyor: Önce işten ayrılmadan önceki son dört aylık kazancınızın günlük ortalaması bulunuyor. Ardından da bu ortalamanın yüzde kırkı alınarak, işsizlik ödeneği alacağınız gün sayısıyla çarpılıyor. Örneğin 600 gün sigortalı olarak çalışan bir işsiz, 180 gün işsizlik maaşı almaya hak kazanıyor. İşten ayrılmadan önceki son üç yıl içinde 900 gün prim ödemiş olanlara 240, 1080 gün ve daha fazla prim ödemiş olanlara ise 300 gün süreyle işsizlik maaşı veriliyor.

Rakamlarla işsizlik sigortası

* 29 bin 601 - 31 Ekim–19 Kasım arasında işsizlik sigortasına başvuran kişi sayısı

* 1 milyon 345 bin 909 - Mart 2002’den bugüne kadar ödenekten faydalanmak isteyen kişi sayısı

* 1 milyar 707 milyon 221 bin 679 YTL - Ödenek almaya hak kazanan işsizlere dağıtılan toplam pay tutarı

* 36 milyar 711 milyon 743 bin YTL - İşsizlik Sigortası Fonu’ndaki toplam varlık

İŞSİZ KALANLARIN YOL HARİTASI
- Bilinenin aksine işveren, ücretsiz izin uygulamasını ancak çalışan kabul ederse devreye alabilir.

- İşverenin işten çıkaracağı bir çalışanla anlaşma yoluna gitmesi durumunda, kıdem ve ihbar tazminatının haricinde maddi yarar sağlaması şart.

- Ekonomik kriz ve benzeri hallerde iş sözleşmesi askıya alınamadığı gibi, işverenin ücret ödeme sorumluluğu devam ediyor.

- İşten çıkarılan bir çalışan ‘İşe iade davası açmayacağım’ şeklinde bir anlaşmaya imza atsa dahi, bu geçersiz sayılıyor.

- Gerçekten ekonomik kriz nedeniyle çıkarılıp çıkarılmadığınızı, işten çıkarıldıktan bir ay içinde dava açarak öğrenmeniz mümkün.

- İşverenin, kısa çalışma ödeneği ya da ücretsiz izin gibi uygulamalardan sonra son çare olarak tensikata gitmesi uygun görülüyor.

- İşsizlik maaşı alabilmek için, işten çıkarılış tarihinden itibaren 30 gün içinde Türkiye İş Kurumu’na şahsen başvurulması gerekiyor.

onur.uysal@sabah.com.tr

Bu makale 449 kez okundu.

Çağlayan ve Güler TBMM'de konuşacak
Türkiye, ABD'yi geride bıraktı, rekor kırdı
Ya Cumhurbaşkanı, AK Parti’den çıkmazsa
Doğal detoks 'dut'
Oynamıyorum, çalışıyorum
Memurluktan da istifa dilekçesi gönderdi
Ertuğrul Özkök'ü bakın ne rahatlatıyormuş
Milyonlarca çalışana kötü haber
Muharrem İnce, Kılıçdaroğlu'nu bombaladı
Dar bölge seçim sisteminde patron halk
Sağlıkta haraç ve meslek hastalığında kayıtdışılık
Sosyal güvenlik destek primi (SGDP) nedir?
60 ildeki don mağduru çiftçilere müjde
24 Mayıs 2014 iş güvenliği uzmanlığı sınavı nasıl kazanılır?
Vakıf üniversitelerinde çalışanların işsizlik sigortası primi
Muhalefet yeni kriz peşinde
Yemekten sonra dinlenmek, 'yapabileceğiniz en kötü şey'
Kredi kartı borcu olanlara kötü haber!
SPK Bank Asya'yı incelemeye aldı
Fatsa Emniyet Müdürlüğü'ne atama
İnce Kılıçdaroğlu'nu bombaladı
24 Nisan'da liseler tatil mi? MEB açıkladı
Haşim Kılıç'a sürpriz ziyaret
SPK'dan 108 kişiye borsa yasağı
Emeklinin korkulu rüyası: Destek prim borcunun maaştan kesilmesi
İhbar tazminatı kimlere ödeniyor?
Türk profesör, Apple'ın başına bela oldu
AYM Twitter kararını oldu bittiye getirmiş
Hepsi bir mideden çıktı
Emekli Sandığı, Bağ-Kur ve SSK emekli aylıklarına haciz konulabilir mi ?
TFF'de şok istifa
Ukrayna'ya ait askeri uçak vuruldu
Şimşek: 'Cuma günü önemli bir reformu paylaşacağız'
OMÜ'de gerginlik: 47 gözaltı
İzmir ve Erzincan Emniyeti'nde görev değişimi
ABD Başkan Yardımcısı Joe Biden'dan Rusya’ya uyarı
Lavabo açıcı toz bomba gibi patladı
Hane Geliri Kavramı Geldi Engelli Maaşları Kesilmeye Başlandı
Eklem ağrılarından kanınızla kurtulun
Astım çocuklar arasında hızla yaygınlaşıyor
Kas ve kemik ağrılarına kinesiotaping tedavisi
Varislere karşı kiraz ve böğürtlen yiyin!
En fazla çocuk nüfus Türkiye’de görüldü
4 milyon kişinin yüzü bu af ile gülecek!
Yaşam boyu sağlık için aşılanın
'Başbakanın en sevindiği sonuçlardan biri de..."
358 milyon lira için geri sayım başladı
İki İran bankası kapıya dayandı!
Çalışan kadına aylık 300 lira destek geliyor
Doğalgazın ucuzlayacağı tarih belli oldu
Türk demir çeliğine anti-damping vergisi
Başbakan Erdoğan'dan 1 Mayıs müjdesi
Ekşi: Erdoğan'dan ancak böyle kurtuluruz!
Bir günde 3 mağazasını birden kapattı
Genel Vali, Çankaya Köşkü'nde
Zaman yazarı muhalefete Köşk adayı önerdi
Peygamber isimliler ülkesi: Türkiye
Çocuk sahibi olmak imkansız değil
Resmi tatilde çalışan işçiye çift maaş
En yüksek emekli maaşı alan askerlerin emekli maaşı ve ikramiyesi
30 soruda kıdem tazminatıyla ilgili bilinmesi gerekenler
Dünya muz üretimi tehlikede
Öğretmenin hizmet yıllarına göre emekli maaşı ve ikramiyesi
Bahçeli’den ‘yeni Türkiye’ yorumu
Kırım'a giriş yasağı getirildi!
Praktiker‘in iflas erteleme isteğine mahkemeden ret
Acun Ilıcalı'ya Dünya Kupası için kötü haber!
Zeybekçi: Başbakanımız, Cumhurbaşkanı olmalı
Başbakan Erdoğan: 'Taksim’den ümidinizi kesin'
Emekli Tuğamiral Ertürk: TSK'ya santaj Pensilvanya'dan
Murat Ülker'den esprili pişmanlık! Keşke...
Dev paket 29 Nisan'da onaylanacak
Murat Ülker sosyal medyayı yine salladı
ABD'den Türk firmalarına şok suçlama!
Kaliteli uykunun sırları
Taklit ve tağşiş yapan işletmeler açıklandı
Barajlarda su seviyesi artıyor
Mısır darbesinde derin örgüt izleri
35 bin dolar maaşla kaynakçı aranıyor
Başbakanlık'ta sürpriz ziyaretçi!
Metrobüste bekleme süreleri kısaltılacak
Prim borcuna yapılandırma
MEB de arınıyor! Paralel ihaleler iptal...
Ücretler üzerindeki vergi yükü artıyor
CHP'den Yalova kararına ilk tepki!
İstanbul 2100 yılında sular altında kalacak
Açıköğretim öğrencilerine müjde!
AK Partili vekil Tülin Erkal kaza yaptı
Kızılcahamam tarih oluyor
65 Yaşından Büyük Yönetim Kurulu Üyelerine Kıyak
18 Yaşından Küçük Çocuklar Gss Primi Ödeyecek
Sgk Bunları Yapmak İçin Neden Bu Kadar Bekledi!...
Kocaeli ve Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitelerine öğretim elamanı alınacak
Türk gemisi İspanya'da rehin alındı
Ordu ve Çorum, 1'inci bölge oldu
Türksat'ın yeni müdürü Ensar Gül
Ucuz boyalar saç döktürüyor
İnce ve Gökçek twitter'da kapıştı
Resmi tatilde çalışan işçiye çift maaş
Mansur Yavaş, Anayasa Mahkemesi'ne başvurdu
AYM 11 parti hakkında suç duyurusunda bulundu
Çelik: Bundan daha aptalca bir şey duymadım
İşçi aranıyor
Yabancı yatırımcıya jet vize geliyor
Yabancı Uyruklu Sigortalılarla İlgili Yeni Dönem Başladı
Kalp Ameliyatına Götüren 10 Neden
Ücreti artırılmayan işçi kıdem tazminatını alarak işten ayrılabilir mi?
Kağıt kesiği neden çok acıtır?
Gıda mühendislerinden meyve suyu uyarısı
İmam nikâhı ile evlenirsem dul aylığım kesilir mi?
Vücuttaki benlere dikkat!
Ağzınızı yakmayın
"Ara öğün diye bir şey yok"
Evlilik tansiyon hastalığına iyi geliyor
Yüksek emekli maaşı almanın yöntemi?
"Apartmanın bodrumuna bakmadan ev almayın"
Kullanmadığınız antibiyotikleri atmayın
En çok anne karnındaki bebeği etkiliyor
Vitamin hapındaki büyük tehlike
Sindirim sorunu olanlar bu meyveye dikkat
SGK Rehberi Facebook'ta