Anasayfam YapFavorilere EkleHaber Bandı EkleReklamİletişim

Bazı memurlara her ay 500 TL ek ödeme yapılacak 5 Bin Personel Alınacak KPSS İptal Mi Edilecek? 5 Bin 900 Personel Alacak
SGK Rehberi
SGK Rehberi
İşten çıkarmalar artarken haklarınızı biliyor musunuz?
SGK Rehberi

İşten çıkarmalar artarken haklarınızı biliyor musunuz? Untitled Document İşten çıkarmalar artarken haklarınızı biliyor musunuz?

Ekonomik kriz binlerce kişiyi işinden ederken çalışan kesimin neredeyse tamamı, işsiz kalma endişesi taşıyor. Kanunlar, çalışanlara ve işsiz kalanlara ciddi haklar tanıyor. Avukatlar, “Kriz işten çıkarılma bahanesi olamaz” diyor.

Global kriz tüm sektörleri etkisi altına alırken işveren, çareyi işçi çıkarmakta arıyor. Bu nedenle hemen her gün farklı sektörlerden yüzlerce kişinin işine son veriliyor. Şüphesiz bu rakamlar sadece istatistikleri oluşturmuyor. Yaşananlar sosyal ve ekonomik çöküşü de beraberinde getiriyor.

Küresel kriz nedeni ya da bahanesiyle Türkiye’de, ‘işten çıkarma’ oranlarında ciddi artış var. Otomotiv, tekstil, elektronik, inşaat sektörleri başı çekerken farklı işkollarından gelen haberler de hiç iç açıcı değil. Rakamlar da bu durumu ispatlar nitelikte. Son üç ayda işsizlik sigortasından faydalanmak için başvuranların sayısı, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 55 arttı. Ağustos–eylül– ekim aylarını kapsayan üç aylık dönemde, geçen yıl 56 bin 873 kişinin işsizlik maaşı almak için Türkiye İş Kurumu’na (İŞKUR) başvuruda bulunurken bu yılın aynı döneminde sayı, 88 bin 592’ye yükseldi.

Bu sayının her geçen gün artarak devam edeceği beklentisi ise çalışanların en büyük kabusu. “İşimi kaybedersem” korkusu yaşayan profesyonel kesim, son dönemde oldukça mutsuz. Ancak korkunun ecele faydası yok zira şu sıralar hemen her çalışan için ‘işsizlik korkusu’ hayatın gerçeği.

Bu nedenle uzmanlar, işinizi kaybetmeniz halinde ne gibi haklara sahip olduğunuzu şimdiden öğrenmekte yarar olduğunu düşünüyor. Çünkü hukukçular mevcut iş yasasına göre “ekonomik krizin işten çıkarma bahanesi olamayacağı” görüşünde. Bu nedenle uzmanların sözlerine dikkat etmekte fayda var…

Kriz etkisi ispatlanmalı
Malum şu sıralar işten çıkarmaların gerekçesi, ekonomik kriz. Ancak Avukat Mehmet Uçum, “Kriz işten çıkarmalar için tek başına geçerli bir neden değildir” diyor. Ekonomik krizin geçerli olabilmesi için öncelikle firmanın yer aldığı tüm sektörün, ardından da çalışılan firmanın krizden ciddi anlamda etkilenmesi gerektiğini vurguluyor.

İnsan kaynakları danışmanı Avukat Mehmet Cemil Özden de, “İşten çıkarılan çalışan, İş Kanunu’nun 20’nci maddesine dayanarak sebep gösterilmediği veya gösterilen sebebin geçerli olmadığı iddiasıyla dava açabilir. İşten çıkarmanın geçerli bir sebebe dayandığını da işveren ispatlamak durumunda” diyor.

İsminin açıklanmasını istemeyen bir emekli hakim ve bilirkişi de bu noktaya vurgu yapıyor: “Ekonomik kriz nedeniyle işten çıkarılan bir çalışanın açacağı dava sonucunda, çıkarıldığı işyerinin belge ve kayıtları incelenir. Eğer şirket gerçekten bir darboğaza girdiyse, krizden etkilendiği kabul edilir. Aksi halde çalışana, işe iade davası açma hakkı doğar.”

Kısa çalışma ödeneği kullanılmıyor
Hukukçuların da belirttiği gibi ekonomik kriz nedeniyle işten çıkarılan bir çalışan, bir ay içinde işe iade davası açarak çalıştığı firmanın gerçek anlamda krizden etkilenip etkilenmediğinin araştırılmasını isteyebilir. Eğer firma üretimde bir durgunluk yaşadığını, siparişlerin büyük ölçüde azaldığını veya iptal edildiğini ve buna bağlı olarak da ödeme sıkıntısı içinde olduğunu ispatlayabilirse krizden somut olarak etkilendiğini öne sürebiliyor. Ancak her ne kadar krizden etkilense de işverenin, tensikat yoluna gitmesi son çare olarak düşünülmeli.

Mehmet Uçum, “İşverenler kısa çalışma ödeneği ya da ücretsiz izin gibi uygulamalardan sonra çıkarma yoluna başvurabilir. Bu da, çalışanların en azından bir süre daha işinden olmasını engeller” diyor. Henüz yeni bir uygulama olması nedeniyle çalışan ve işverenler tarafından yeterince bilinmeyen ‘kısa çalışma ödeneği’, genel ekonomik kriz gibi nedenlerle en az dört hafta, en fazla da üç ay süreyle işyerinin bir bölümünün ya da tamamının faaliyetini durdurması halinde kullanılabiliyor.

Bu süre zarfında ise çalışanlara işsizlik ödeneğinden belli oranlarda para ödenmeye devam ediliyor. Kısa çalışma ödeneğinin sona ermesi ise zorlayıcı sebebin ortadan kalkması ya da çalışanın işe girmesine bağlı. Ancak uygulamanın yeni olması ve yeterince bilinmemesi nedeniyle işveren ve çalışanların bu uygulamaya rağbet göstermediği biliniyor. Zaten Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Faruk Çelik’in, “Şu ana kadar 'Ekonomik kriz ve zorunluluktan dolayı Kısa Çalışma Ödeneği'nden istifade etmek istiyoruz” diye müracaat eden işveren yok” sözü de, uygulamanın işler hale gelmediğinin bir göstergesi.

Tensikat son çare olmalı!
Ekonomik kriz nedeniyle tensikata gitmeden önce başvurulan bir diğer uygulama da ücretsiz izin. Uygulamada “ücretsiz izin” ya da “zorunlu tatil” olarak adlandırılan askıya alma halleri ancak çalışanın bu durumu kabul etmesiyle uygulanabiliyor. Ancak bir haftadan fazla süreyle işin durmasına yol açan zorlayıcı nedenler olması durumunda iş sözleşmesi askıya alınabiliyor. Hatta sözleşme, çalışan tarafından feshedilmediği sürece de askı halinde devam ediyor. Ancak Cemil Özden’in yorumu, “Ekonomik kriz ve benzeri hallerde iş sözleşmesi askıda olmaz, işverenin ücret ödeme borcu devam eder” şeklinde.

"İşe iadeden feragat edilemez"
İşten çıkarmalarda yaşanan bir diğer durum ise işveren ve çalışanın anlaşarak iş sözleşmesini karşılıklı feshetmesi. Avukat Uçum, işten çıkarılacak bir çalışanla anlaşma yoluna giden işverenin, çalışana “makul yarar” sağlamakla yükümlü olduğunu söylüyor. Yani zaten işten çıkaracağı bir çalışanla anlaşma yoluna giden işverenin, çalışana kıdem ve ihbar tazminatının haricinde maddi yarar sağlaması şart.

Örneğin çalışana iki ya da dört ay ilave maaş verilmişse ya da işsiz kaldığı süre içinde işsizlik ödeneğinden alacağı kadar para verilmişse, karşılıklı anlaşma geçerli hale geliyor. İşten çıkarılan bir çalışanın, “işe iade davasından feragat etme” gibi bir hakkı bulunmadığını da belirten Uçum ekliyor: “Çalışan çıkarılırken ‘İşe iade davası açmayacağım’ şeklinde bir anlaşmaya imza atsa dahi, bu geçersizdir. İşten çıkarılan bir çalışanın her daim işe iade davası açma hakkı vardır.”

Yasa, “İşsizlik sigortası kapsamındaki bir işyerinde çalışırken çalışma istek, yetenek, sağlık ve yeterliliğinde olmasına rağmen (kendi istek ve kusuru dışında) işini kaybeden sigortalı işsizler, işsizlik sigortasından faydalanabilir” diyor. Ancak işten çıkarılmadan önce çalıştığınız ve prim ödediğiniz gün sayısı, fondan faydalanabilmek için en kritik noktayı oluşturuyor. İşten çıkarılmadan önce 120 günü sürekli olmak üzere, son üç yıl içinde en az 600 gün işsizlik sigortası priminin ödenmiş olması ve işten çıkış tarihinden itibaren 30 gün içinde Türkiye İş Kurumu’na şahsen başvurulması gerekiyor.

İşsizlik ödeneğinden faydalanma hakkı kazanan sigortalı bir işsizin alacağı aylık maaş ise şu şekilde hesaplanıyor: Önce işten ayrılmadan önceki son dört aylık kazancınızın günlük ortalaması bulunuyor. Ardından da bu ortalamanın yüzde kırkı alınarak, işsizlik ödeneği alacağınız gün sayısıyla çarpılıyor. Örneğin 600 gün sigortalı olarak çalışan bir işsiz, 180 gün işsizlik maaşı almaya hak kazanıyor. İşten ayrılmadan önceki son üç yıl içinde 900 gün prim ödemiş olanlara 240, 1080 gün ve daha fazla prim ödemiş olanlara ise 300 gün süreyle işsizlik maaşı veriliyor.

Rakamlarla işsizlik sigortası

* 29 bin 601 - 31 Ekim–19 Kasım arasında işsizlik sigortasına başvuran kişi sayısı

* 1 milyon 345 bin 909 - Mart 2002’den bugüne kadar ödenekten faydalanmak isteyen kişi sayısı

* 1 milyar 707 milyon 221 bin 679 YTL - Ödenek almaya hak kazanan işsizlere dağıtılan toplam pay tutarı

* 36 milyar 711 milyon 743 bin YTL - İşsizlik Sigortası Fonu’ndaki toplam varlık

İŞSİZ KALANLARIN YOL HARİTASI
- Bilinenin aksine işveren, ücretsiz izin uygulamasını ancak çalışan kabul ederse devreye alabilir.

- İşverenin işten çıkaracağı bir çalışanla anlaşma yoluna gitmesi durumunda, kıdem ve ihbar tazminatının haricinde maddi yarar sağlaması şart.

- Ekonomik kriz ve benzeri hallerde iş sözleşmesi askıya alınamadığı gibi, işverenin ücret ödeme sorumluluğu devam ediyor.

- İşten çıkarılan bir çalışan ‘İşe iade davası açmayacağım’ şeklinde bir anlaşmaya imza atsa dahi, bu geçersiz sayılıyor.

- Gerçekten ekonomik kriz nedeniyle çıkarılıp çıkarılmadığınızı, işten çıkarıldıktan bir ay içinde dava açarak öğrenmeniz mümkün.

- İşverenin, kısa çalışma ödeneği ya da ücretsiz izin gibi uygulamalardan sonra son çare olarak tensikata gitmesi uygun görülüyor.

- İşsizlik maaşı alabilmek için, işten çıkarılış tarihinden itibaren 30 gün içinde Türkiye İş Kurumu’na şahsen başvurulması gerekiyor.

onur.uysal@sabah.com.tr

Bu makale 467 kez okundu.

Gazze'de hayatını kaybedenlerin sayısı 836'ya yükseldi
Yüksek Hızlı Tren İstanbul'da
ÖABT sonuçları açıklandı
BM İsrail'in Şımarıklığına Destek Veriyor
Türkiye Gazze için ayakta
Gülen eğer gerçek bir liderse .......
İhsanoğlu Cami Çıkışı Yuhalandı!
Otomobil ve Minibüslerde Köklü Değişim
Başbakan Erdoğan'dan İhsanoğlu'na sert çıkış
Tarihi Açılışta Erdoğan'dan Bir Müjde Daha
BAĞ-KUR Borcumu Ödemem Gerekir Mi?
İntifada Nedir?
Erdoğan, Davutoğlu, Fidan ve sınırları aşan hesaplaşma
Pensilvanya - CHP İlişkisiyle İlgili Bomba İddia
Hindistan'da tecavüz ve öldüren dayak
Koruyucu ailedeki tecavüz rezaletine Bakanlık el koydu
Paralelciler, Milyonlarca Gencin Hayallerini Böyle Çaldı!
Sağlık Bakanlığı, başasistanlık sınavı açtı
Tutuklanan polisler, polislere saldırdı
Avrupa Merkez Bankası Hack’lendi
Dev Keçi Türü Araştırılıyor
Polis Böyle Kurtardı!
Hindistan‘da Tecavüz ve Öldüren Dayak
Askerlerin Sevk Tarihinde Seçim Değişikliği
Cemaat Defne Samyeli'yi Neden Dinledi?
Genelkurmay Başkanlığı ve KKK. Sivil Memur Alım İlanı
Mehdi Geliyor Alameti Görüldü!
SGK'ya Rağmen Mahkemeden Flaş Karar!
Maskeli Soyguncular Bayram Maaşlarını Çaldı
Polis Baba da Kızmış
İsrail Çok Sayıda Filistinliyi Esir Tutuyor
İsrail'e 115 Roketle Karşılık Verecekler
Halkbank, İlk Yarıda 1.16 Milyar Lira Kâr Etti
Halil ETYEMEZ Büro Memur-Sen'in İftarına Katıldı
Kahramanmaraş’lı Kuyumcular ‘Altın Şehir’i Kuruyor
Hürriyet Yazarı Alay Konus Oldu
Sigara İçenler Dikkat!
Gümrükte Asgari Ücrete Revizyon Sinyali
Canlı Yayında Türkiye'ye Ağır Hakaret
Bayram Namazı Vakitleri Açıklandı.İşte İllerin Namaz Vakitleri
'Başbakan'a yönelik iki suikast girişimini önledik'
Gözaltındaki Polis: Aileme Bir Mesaj Gönderebilir Miyim?
Bakan Yardımcısı Etyemez Bugün Canlı Yayına Konuk Olacak
Kamu Sen, Öcalan Sözlerini İçine Sindiriyor Mu?
'Ne yaptıysak bu vatanın bekası adına yaptık'
IŞİD Hz. Yunus Türbesini Havaya Uçurdu
SGK'nın Emekliye Yapamadığını Bankalar Yapıyor
300 Motosikletçi Karşıladı
Bazı memurlara her ay 500 TL ek ödeme yapılacak
Başbakan Erdoğan Frak Giyecek Mi?
Hızlı Tren Bugün Hizmete Giriyor
Çankırı'da Trafik Kazası: 4 Ölü 4 Yaralı
Adliyeye Sevk Edilen 22 Polisten 8’i Serbest Kaldı
Hayvan Otlatan Kişiyi, Ayı Parçaladı
Hayati Uyarı: Yola Erken Çıkın! Bir de...
5 Bin Personel Alınacak
KPSS İptal Mi Edilecek?
4-C'lilere Bayram Müjdesi
5 Bin 900 Personel Alacak
Batı’dan İsrail’e İlk Ciddi Uyarı
BM Hamas'ı, İsrail BM'yi Kınadı!
8 Kişi Serbest, 14 Kişiye Tutuklama Talebi
Taşeron İşçiye Toplu Sözleşme Hakkı Geliyor
İhsanoğlu, Bahçeli ve Kılıçdaroğlu'nun İzinde
‘Eksik var’ dedi 3 yıl sonra maaşını kestiler
Emeklinin Borcu Siliniyor
Torba Tasarının 3. Bölümü De Geçti
İETT'nin YHT Hatları Belli Oldu
Başbuğ: Paralel Listeyi Başbakan'a Vermiştim
Taşeron Sistemi Disipline Ediliyor
Zonguldak'ta Sağanak Etkili Oldu
Yolsuzluk Diye Bir Şey Yok
Ev İşlerinde Çalıştırılanlar Sigortalı Yapılacak
İsrail'in Katliamına Tepkiler Çığ Gibi Büyüyor
Biz Sessiz Kalamayız, Kalmayacağız da
11 yaşındaki kız hamile kalınca...
Çelik: Taşeron işçilere toplu sözleşme hakkı getiriliyor
Gündoğdu: Kamu Sen, Öcalan sözlerini içine sindiriyor mu?
Atina'da ' kırmızı boyalı ' Gazze protestosu
Sağlık Uygulama Tebliği değişti
İşçi sendikalarının üye sayıları Resmi Gazetede
Torba'da 3. bölüm kabul edildi
Hükümetimiz, 417 bin öğretmen atadı
O iki üniversite İsrail'i kınamadı
Bakan Işık'tan çok önemli dinleme açıklaması
Genelkurmay: Bin 47 kişi yakalandı
Şimon Peres'ten Küstah Açıklama
Kırşehir’den Erdoğan’a bağış kampanyası başlatıldı
Emin Çölaşan trafik kazası geçirdi
Bayramda hava nasıl olacak?
İsrail Gazze’de BM okulunu vurdu: En az 13 ölü
Murat Göğebakan yoğun bakımda
Kılıçdaroğlu'ndan Gazze açıklaması
Bahçeli’den Fettullah Gülen’e çağrı
İki emniyet görevlisi daha teslim oldu
ABD’de kabus gibi idam
Etiyopya'dan Bill Gates'e fahri doktora
Şiddetli rüzgar can aldı
Hisar-O ilk uçuş testi gerçekleştirdi
Hayalleri bile ulaşamaz
Belediye Başkanı MHP'den Erdoğan için istifa etti
Paralel yapı Gazze’de Yaşanan Katliama Ortak Oluyor
Kamu İşe Alım İlanlar
Borsa zirve yaptı altın, dolar ve Euro çakıldı!
20 yaşındaki genç kızdan haber alınamıyor
4-C'liye bayram hediyesi verilecek
Merkez Bankası'ndan Zorunlu Karşılık Düzenlemesi
SGK, görevde yükselmeyi Eylül'e erteledi
Irak Parlamentosu yeni cumhurbaşkanını seçti
IŞİD kadınları sünnet ettiriyor
Gazze Saldırısına İlginç Protesto
Yetimhanedeki çocuklara tecavüz!
Ülkücü Derneği Başkanı intihar etti
İsrail Batı'yı ve ABD'yi çifte standarta niçin zorluyor?
İsrail Zulmünün Uzaydan Fotoğrafı
Atalay: ‘Ateşkesi sağlamak için devredeyiz’
AA'dan Taraf'ın İddialarına Yalanlama
Irak'ın yeni cumhurbaşkanı Fuat Mahsum
Bayramda Dişlere Dikkat!
İsrailli hahamdan kan donduran sözler
SGK Rehberi Facebook'ta