Anasayfam YapFavorilere EkleHaber Bandı EkleReklamİletişim


Makam Olmadan Makam Tazminatı Alanlar Var

Memur ve Diğer Tüm Personelin Görevlerine Son Veriliyor

Bakanlık 3 Bin Personel Alıyor! İşte İller ve Kontenjanları

Maaşlar Yanlış Hesaplanıyor!

Nisanda Daha Fazla Memur Ataması Olacak

Memura Ceza! - Keyfi Olarak Mı Veriliyor?
SGK Rehberi
SGK Rehberi
İşten çıkarmalar artarken haklarınızı biliyor musunuz?
SGK Rehberi

İşten çıkarmalar artarken haklarınızı biliyor musunuz? Untitled Document İşten çıkarmalar artarken haklarınızı biliyor musunuz?

Ekonomik kriz binlerce kişiyi işinden ederken çalışan kesimin neredeyse tamamı, işsiz kalma endişesi taşıyor. Kanunlar, çalışanlara ve işsiz kalanlara ciddi haklar tanıyor. Avukatlar, “Kriz işten çıkarılma bahanesi olamaz” diyor.

Global kriz tüm sektörleri etkisi altına alırken işveren, çareyi işçi çıkarmakta arıyor. Bu nedenle hemen her gün farklı sektörlerden yüzlerce kişinin işine son veriliyor. Şüphesiz bu rakamlar sadece istatistikleri oluşturmuyor. Yaşananlar sosyal ve ekonomik çöküşü de beraberinde getiriyor.

Küresel kriz nedeni ya da bahanesiyle Türkiye’de, ‘işten çıkarma’ oranlarında ciddi artış var. Otomotiv, tekstil, elektronik, inşaat sektörleri başı çekerken farklı işkollarından gelen haberler de hiç iç açıcı değil. Rakamlar da bu durumu ispatlar nitelikte. Son üç ayda işsizlik sigortasından faydalanmak için başvuranların sayısı, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 55 arttı. Ağustos–eylül– ekim aylarını kapsayan üç aylık dönemde, geçen yıl 56 bin 873 kişinin işsizlik maaşı almak için Türkiye İş Kurumu’na (İŞKUR) başvuruda bulunurken bu yılın aynı döneminde sayı, 88 bin 592’ye yükseldi.

Bu sayının her geçen gün artarak devam edeceği beklentisi ise çalışanların en büyük kabusu. “İşimi kaybedersem” korkusu yaşayan profesyonel kesim, son dönemde oldukça mutsuz. Ancak korkunun ecele faydası yok zira şu sıralar hemen her çalışan için ‘işsizlik korkusu’ hayatın gerçeği.

Bu nedenle uzmanlar, işinizi kaybetmeniz halinde ne gibi haklara sahip olduğunuzu şimdiden öğrenmekte yarar olduğunu düşünüyor. Çünkü hukukçular mevcut iş yasasına göre “ekonomik krizin işten çıkarma bahanesi olamayacağı” görüşünde. Bu nedenle uzmanların sözlerine dikkat etmekte fayda var…

Kriz etkisi ispatlanmalı
Malum şu sıralar işten çıkarmaların gerekçesi, ekonomik kriz. Ancak Avukat Mehmet Uçum, “Kriz işten çıkarmalar için tek başına geçerli bir neden değildir” diyor. Ekonomik krizin geçerli olabilmesi için öncelikle firmanın yer aldığı tüm sektörün, ardından da çalışılan firmanın krizden ciddi anlamda etkilenmesi gerektiğini vurguluyor.

İnsan kaynakları danışmanı Avukat Mehmet Cemil Özden de, “İşten çıkarılan çalışan, İş Kanunu’nun 20’nci maddesine dayanarak sebep gösterilmediği veya gösterilen sebebin geçerli olmadığı iddiasıyla dava açabilir. İşten çıkarmanın geçerli bir sebebe dayandığını da işveren ispatlamak durumunda” diyor.

İsminin açıklanmasını istemeyen bir emekli hakim ve bilirkişi de bu noktaya vurgu yapıyor: “Ekonomik kriz nedeniyle işten çıkarılan bir çalışanın açacağı dava sonucunda, çıkarıldığı işyerinin belge ve kayıtları incelenir. Eğer şirket gerçekten bir darboğaza girdiyse, krizden etkilendiği kabul edilir. Aksi halde çalışana, işe iade davası açma hakkı doğar.”

Kısa çalışma ödeneği kullanılmıyor
Hukukçuların da belirttiği gibi ekonomik kriz nedeniyle işten çıkarılan bir çalışan, bir ay içinde işe iade davası açarak çalıştığı firmanın gerçek anlamda krizden etkilenip etkilenmediğinin araştırılmasını isteyebilir. Eğer firma üretimde bir durgunluk yaşadığını, siparişlerin büyük ölçüde azaldığını veya iptal edildiğini ve buna bağlı olarak da ödeme sıkıntısı içinde olduğunu ispatlayabilirse krizden somut olarak etkilendiğini öne sürebiliyor. Ancak her ne kadar krizden etkilense de işverenin, tensikat yoluna gitmesi son çare olarak düşünülmeli.

Mehmet Uçum, “İşverenler kısa çalışma ödeneği ya da ücretsiz izin gibi uygulamalardan sonra çıkarma yoluna başvurabilir. Bu da, çalışanların en azından bir süre daha işinden olmasını engeller” diyor. Henüz yeni bir uygulama olması nedeniyle çalışan ve işverenler tarafından yeterince bilinmeyen ‘kısa çalışma ödeneği’, genel ekonomik kriz gibi nedenlerle en az dört hafta, en fazla da üç ay süreyle işyerinin bir bölümünün ya da tamamının faaliyetini durdurması halinde kullanılabiliyor.

Bu süre zarfında ise çalışanlara işsizlik ödeneğinden belli oranlarda para ödenmeye devam ediliyor. Kısa çalışma ödeneğinin sona ermesi ise zorlayıcı sebebin ortadan kalkması ya da çalışanın işe girmesine bağlı. Ancak uygulamanın yeni olması ve yeterince bilinmemesi nedeniyle işveren ve çalışanların bu uygulamaya rağbet göstermediği biliniyor. Zaten Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Faruk Çelik’in, “Şu ana kadar 'Ekonomik kriz ve zorunluluktan dolayı Kısa Çalışma Ödeneği'nden istifade etmek istiyoruz” diye müracaat eden işveren yok” sözü de, uygulamanın işler hale gelmediğinin bir göstergesi.

Tensikat son çare olmalı!
Ekonomik kriz nedeniyle tensikata gitmeden önce başvurulan bir diğer uygulama da ücretsiz izin. Uygulamada “ücretsiz izin” ya da “zorunlu tatil” olarak adlandırılan askıya alma halleri ancak çalışanın bu durumu kabul etmesiyle uygulanabiliyor. Ancak bir haftadan fazla süreyle işin durmasına yol açan zorlayıcı nedenler olması durumunda iş sözleşmesi askıya alınabiliyor. Hatta sözleşme, çalışan tarafından feshedilmediği sürece de askı halinde devam ediyor. Ancak Cemil Özden’in yorumu, “Ekonomik kriz ve benzeri hallerde iş sözleşmesi askıda olmaz, işverenin ücret ödeme borcu devam eder” şeklinde.

"İşe iadeden feragat edilemez"
İşten çıkarmalarda yaşanan bir diğer durum ise işveren ve çalışanın anlaşarak iş sözleşmesini karşılıklı feshetmesi. Avukat Uçum, işten çıkarılacak bir çalışanla anlaşma yoluna giden işverenin, çalışana “makul yarar” sağlamakla yükümlü olduğunu söylüyor. Yani zaten işten çıkaracağı bir çalışanla anlaşma yoluna giden işverenin, çalışana kıdem ve ihbar tazminatının haricinde maddi yarar sağlaması şart.

Örneğin çalışana iki ya da dört ay ilave maaş verilmişse ya da işsiz kaldığı süre içinde işsizlik ödeneğinden alacağı kadar para verilmişse, karşılıklı anlaşma geçerli hale geliyor. İşten çıkarılan bir çalışanın, “işe iade davasından feragat etme” gibi bir hakkı bulunmadığını da belirten Uçum ekliyor: “Çalışan çıkarılırken ‘İşe iade davası açmayacağım’ şeklinde bir anlaşmaya imza atsa dahi, bu geçersizdir. İşten çıkarılan bir çalışanın her daim işe iade davası açma hakkı vardır.”

Yasa, “İşsizlik sigortası kapsamındaki bir işyerinde çalışırken çalışma istek, yetenek, sağlık ve yeterliliğinde olmasına rağmen (kendi istek ve kusuru dışında) işini kaybeden sigortalı işsizler, işsizlik sigortasından faydalanabilir” diyor. Ancak işten çıkarılmadan önce çalıştığınız ve prim ödediğiniz gün sayısı, fondan faydalanabilmek için en kritik noktayı oluşturuyor. İşten çıkarılmadan önce 120 günü sürekli olmak üzere, son üç yıl içinde en az 600 gün işsizlik sigortası priminin ödenmiş olması ve işten çıkış tarihinden itibaren 30 gün içinde Türkiye İş Kurumu’na şahsen başvurulması gerekiyor.

İşsizlik ödeneğinden faydalanma hakkı kazanan sigortalı bir işsizin alacağı aylık maaş ise şu şekilde hesaplanıyor: Önce işten ayrılmadan önceki son dört aylık kazancınızın günlük ortalaması bulunuyor. Ardından da bu ortalamanın yüzde kırkı alınarak, işsizlik ödeneği alacağınız gün sayısıyla çarpılıyor. Örneğin 600 gün sigortalı olarak çalışan bir işsiz, 180 gün işsizlik maaşı almaya hak kazanıyor. İşten ayrılmadan önceki son üç yıl içinde 900 gün prim ödemiş olanlara 240, 1080 gün ve daha fazla prim ödemiş olanlara ise 300 gün süreyle işsizlik maaşı veriliyor.

Rakamlarla işsizlik sigortası

* 29 bin 601 - 31 Ekim–19 Kasım arasında işsizlik sigortasına başvuran kişi sayısı

* 1 milyon 345 bin 909 - Mart 2002’den bugüne kadar ödenekten faydalanmak isteyen kişi sayısı

* 1 milyar 707 milyon 221 bin 679 YTL - Ödenek almaya hak kazanan işsizlere dağıtılan toplam pay tutarı

* 36 milyar 711 milyon 743 bin YTL - İşsizlik Sigortası Fonu’ndaki toplam varlık

İŞSİZ KALANLARIN YOL HARİTASI
- Bilinenin aksine işveren, ücretsiz izin uygulamasını ancak çalışan kabul ederse devreye alabilir.

- İşverenin işten çıkaracağı bir çalışanla anlaşma yoluna gitmesi durumunda, kıdem ve ihbar tazminatının haricinde maddi yarar sağlaması şart.

- Ekonomik kriz ve benzeri hallerde iş sözleşmesi askıya alınamadığı gibi, işverenin ücret ödeme sorumluluğu devam ediyor.

- İşten çıkarılan bir çalışan ‘İşe iade davası açmayacağım’ şeklinde bir anlaşmaya imza atsa dahi, bu geçersiz sayılıyor.

- Gerçekten ekonomik kriz nedeniyle çıkarılıp çıkarılmadığınızı, işten çıkarıldıktan bir ay içinde dava açarak öğrenmeniz mümkün.

- İşverenin, kısa çalışma ödeneği ya da ücretsiz izin gibi uygulamalardan sonra son çare olarak tensikata gitmesi uygun görülüyor.

- İşsizlik maaşı alabilmek için, işten çıkarılış tarihinden itibaren 30 gün içinde Türkiye İş Kurumu’na şahsen başvurulması gerekiyor.

onur.uysal@sabah.com.tr

Bu makale 525 kez okundu.

Konut Kiralarına Yüzde 30 Zam Geldi!
Said Nursi ile Mustafa Kemal'in arasını bozan namaz beyannamesi
Seçimlerde istifa eden 9 AK Partili bakan
Makam Olmadan Makam Tazminatı Alanlar Var
Okul müdürü mahkeme kararıyla görevine iade edildi
Türkiye’de kadınlar mı çoğunlukta erkekler mi?
Şehit pilotların kimliği belli oldu
Güvenlik Uzmanı Mete Yarar'dan Düşen Uçaklarla İlgili "Dış Müdahale" İddiası
Ak Parti'den Sürpriz "Torba Yasa" Paketi
Yatırımcılarımız Verilen Desteklerden Yararlanmalı
Kaju fıstığının bu faydasını biliyor musunuz?
18 Yaş Altında Sigortalı Günler
Önder Aytaç'a yakalama kararı
Bu hafta 9 film vizyona girecek
Kadınlar 6 yıl uzun yaşıyor
ASELSAN mühendisinin ölüm nedeni belli oldu
YSK'dan seçim manipülasyonlarına karşı düzenleme
Danıştay'dan Flaş ÖSYM Kararı!
Sürücüler Dikkat!
Memur ve Diğer Tüm Personelin Görevlerine Son Veriliyor
17-25 Aralık savcıları neyle suçlanıyor?
Yine F4 düştü: İki pilot şehit!
İç Güvenlik Paketi'nden 1 madde çıkarıldı
Vekillerin akrabalarına adaylık için vize yok
Kadın Avukatların Mobbing Savaşı
Bakan Ekerin Unuttuğu Nokta
Bakanlık 3 Bin Personel Alıyor! İşte İller ve Kontenjanları
Abdullah Gül siyasete mi dönüyor?
Vatandaşı Sevindirecek İndirim Geliyor!
4 Bin 500 Personele Alınacak
İşsiz Kalanlara İki Maaş
Maliye Bakanlığı ihbarcılara servet ödedi!
Maaşlar Yanlış Hesaplanıyor!
Hiç Vergi Ödemeyebilirsiniz
Nisanda Daha Fazla Memur Ataması Olacak
MEB, Ödenekleri Harcayın Emri Verdi!
Memura Ceza! - Keyfi Olarak Mı Veriliyor?
Engelli Emekliliğinde Yaş Şartı Aranmaz
Dolar güne zirveyle başladı
Hükümet ve MEB Neden Duyarsız?
Erdoğan'ı yazan adam ilk kez konuştu
Seçim barajının kaldırılması için son söz
Kılıçdaroğlu'nu şok eden soru: MİT'i mi dinliyorsunuz?
Kurumda Herkes Müdür Olamayacak
Hakan Fidanı Harcayacaklar
Paralel yargıdan 'çözüme algı operasyonu'
Kültür ve Turizm Bakanlığı Teftiş Kurulu Yönetmeliğinde değişiklik
Polis bilgisayarından himmet fişlemesi çıktı
İsrail'den sürpriz 'Mavi Marmara' teklifi
Davutoğlu: Suriye rejimi hedefimiz olurdu
Size De Borç Yazılmış Olabilir!
Kredi Kartı Borçlarına Af Formülü
Mehmet Rıza Ünlüçay Danıştay Başsavcısı oldu
TRT geleceğin iletişimcilerini seçiyor
'Facebook bir polis gibi çalışmıyor'
Çocuğu Olana Çalışma Hayatında Kolaylık
O itirafı açıkladı: Türklere yalvaracaksınız
ASELSAN ve TEMSA eletrikli otobüs için işbirliği
Seçim Öncesi Kredi Kartı Borcu Olanlara Müjde!
Mevsimlik işçilere kadro müjdesi!
Erdoğan sitem etti: Ona kırgınım
Yeni operatör geliyor
Anayasa Mahkemesi İptal Etti
5 fincandan sonrasına dikkat!
'MHP'yi kapatacak insan anasından doğmadı'
AK Parti'den HDP'ye İç Güvenlik yalanlaması
Çocuk ve Gençlere Maaş Geliyor!
Bakandan Kritik Açıklama
CHP'li vekiller adaylıktan vazgeçiyor
2015 yılı Polis Terör Tazminatı ONAYLANDI
Bakanlıktan Flaş Yazı! Kamu Görevlieri, Görevden Alınabilirsiniz
Kabataş meselesi ve Zehra gelin...
İç Güvenlik Paketi'yle ilgili önemli gelişme
Kıdem Yılı Maaşları Etkiler Mi?
İİBF Mezunları Meclis'te
Kilosu 4 bin lira ama o gizli derdin dermanı onda!
Genel Seçimleri İçin YSK'dan Flaş Karar
Memur Mesai Saatleri Değişecek!
Doktordan ameliyathanede hemşireye yumruk
BDDK'DAN FLAŞ KARAR
Enflasyon Zammı Müjdesi!
Sivil Memurların Sorunları Meclis'e Taşındı
Dilipak'tan inanılmaz İş Bankası isteği
S&P'den Bank Asya açıklaması
Türkiye işsizlik sıralamasında bakın kaçıncı oldu!
'Selahattin Demirtaş bir Öcalan projesidir'
NASA'nın Türkiye versiyonu hazır
Polis meslek yüksekokullarına yeni düzenleme
‘Stres, hafızayı bloke ediyor’
İngiliz Financial Times'tan Türkiye ve Gülen iddiası
4 bin kişiyi işe alacak
SGK Parti Merkezi Değilmiş!
Yargıtay'dan nafaka için yeni kriter
Seçimden Önce Binlerce Kişiye Kadro Mu Verilecek?
Bakan'a Sağlıkçılardan Ağır Tepki
Ak Parti aday adayı Kahramanoğlu "Pes" dedirtti
Sağlık Personeline Ayda 1000 TL Ek Ücret!
İdare Mahkemesinden Sevindiren Karar
Yardımcı Sağlık Personelinin Diplama Tescili
Göç İdaresi Görevde Yükselme Usulü Belirlendi
Üniversite Mezunlarının Sınavsız Memurluğu İçin Başvuru Yapıldı
Cemaat, TSK'nın en çok hangi birimine sızdı?
Emekli'nin 13. Maaşı Suriyeli Göçmenlere
Eğitimde devrim; E-Sınav dönemi başlıyor
150 Bin Atama Yapılması Meclis'te
KPSS Nisan 2015 Memur Alımı Soru Ve Cevaplar
ÖSYM'nin, tercihlerden 10 TL istemesi dava edildi
Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın uçağında alarm
Nisan'da 47 Bin Atama Olacak Mı?
Taşeronlukta Sosyete Dönemi
Önder: PKK çok demokratik bir yapı
2 ilde Türk bayrağına saldırı!
Cumhurbaşkanı Erdoğan 6632 sayılı kanunu onayladı
AK Partili vekillerden 3 dönem hatırası
Eskişehir’de bir kadın ebola şüphesiyle hastaneye kaldırıldı
İç Güvenlik Paketi'ne 34. maddeden devam edildi
Türkiye'nin yapacağı katkıları ele alırız
Muhalefet memnuniyetsizlik içinde
47 Bin Atama Ne zaman yapılacak?
2 Bin Euro Maaşla Personel Alınacak