Anasayfam YapFavorilere EkleHaber Bandı EkleReklamİletişim

KPSS'den 50 Puanla Personel Alınacak KPSS'siz Memur Alımı Başladı Memur Aylıkları Kesiliyor Mu? Öğretmenler Ekstra 1000 TL Ücret Müjdesi
SGK Rehberi
SGK Rehberi
İşten çıkarmalar artarken haklarınızı biliyor musunuz?
SGK Rehberi

İşten çıkarmalar artarken haklarınızı biliyor musunuz? Untitled Document İşten çıkarmalar artarken haklarınızı biliyor musunuz?

Ekonomik kriz binlerce kişiyi işinden ederken çalışan kesimin neredeyse tamamı, işsiz kalma endişesi taşıyor. Kanunlar, çalışanlara ve işsiz kalanlara ciddi haklar tanıyor. Avukatlar, “Kriz işten çıkarılma bahanesi olamaz” diyor.

Global kriz tüm sektörleri etkisi altına alırken işveren, çareyi işçi çıkarmakta arıyor. Bu nedenle hemen her gün farklı sektörlerden yüzlerce kişinin işine son veriliyor. Şüphesiz bu rakamlar sadece istatistikleri oluşturmuyor. Yaşananlar sosyal ve ekonomik çöküşü de beraberinde getiriyor.

Küresel kriz nedeni ya da bahanesiyle Türkiye’de, ‘işten çıkarma’ oranlarında ciddi artış var. Otomotiv, tekstil, elektronik, inşaat sektörleri başı çekerken farklı işkollarından gelen haberler de hiç iç açıcı değil. Rakamlar da bu durumu ispatlar nitelikte. Son üç ayda işsizlik sigortasından faydalanmak için başvuranların sayısı, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 55 arttı. Ağustos–eylül– ekim aylarını kapsayan üç aylık dönemde, geçen yıl 56 bin 873 kişinin işsizlik maaşı almak için Türkiye İş Kurumu’na (İŞKUR) başvuruda bulunurken bu yılın aynı döneminde sayı, 88 bin 592’ye yükseldi.

Bu sayının her geçen gün artarak devam edeceği beklentisi ise çalışanların en büyük kabusu. “İşimi kaybedersem” korkusu yaşayan profesyonel kesim, son dönemde oldukça mutsuz. Ancak korkunun ecele faydası yok zira şu sıralar hemen her çalışan için ‘işsizlik korkusu’ hayatın gerçeği.

Bu nedenle uzmanlar, işinizi kaybetmeniz halinde ne gibi haklara sahip olduğunuzu şimdiden öğrenmekte yarar olduğunu düşünüyor. Çünkü hukukçular mevcut iş yasasına göre “ekonomik krizin işten çıkarma bahanesi olamayacağı” görüşünde. Bu nedenle uzmanların sözlerine dikkat etmekte fayda var…

Kriz etkisi ispatlanmalı
Malum şu sıralar işten çıkarmaların gerekçesi, ekonomik kriz. Ancak Avukat Mehmet Uçum, “Kriz işten çıkarmalar için tek başına geçerli bir neden değildir” diyor. Ekonomik krizin geçerli olabilmesi için öncelikle firmanın yer aldığı tüm sektörün, ardından da çalışılan firmanın krizden ciddi anlamda etkilenmesi gerektiğini vurguluyor.

İnsan kaynakları danışmanı Avukat Mehmet Cemil Özden de, “İşten çıkarılan çalışan, İş Kanunu’nun 20’nci maddesine dayanarak sebep gösterilmediği veya gösterilen sebebin geçerli olmadığı iddiasıyla dava açabilir. İşten çıkarmanın geçerli bir sebebe dayandığını da işveren ispatlamak durumunda” diyor.

İsminin açıklanmasını istemeyen bir emekli hakim ve bilirkişi de bu noktaya vurgu yapıyor: “Ekonomik kriz nedeniyle işten çıkarılan bir çalışanın açacağı dava sonucunda, çıkarıldığı işyerinin belge ve kayıtları incelenir. Eğer şirket gerçekten bir darboğaza girdiyse, krizden etkilendiği kabul edilir. Aksi halde çalışana, işe iade davası açma hakkı doğar.”

Kısa çalışma ödeneği kullanılmıyor
Hukukçuların da belirttiği gibi ekonomik kriz nedeniyle işten çıkarılan bir çalışan, bir ay içinde işe iade davası açarak çalıştığı firmanın gerçek anlamda krizden etkilenip etkilenmediğinin araştırılmasını isteyebilir. Eğer firma üretimde bir durgunluk yaşadığını, siparişlerin büyük ölçüde azaldığını veya iptal edildiğini ve buna bağlı olarak da ödeme sıkıntısı içinde olduğunu ispatlayabilirse krizden somut olarak etkilendiğini öne sürebiliyor. Ancak her ne kadar krizden etkilense de işverenin, tensikat yoluna gitmesi son çare olarak düşünülmeli.

Mehmet Uçum, “İşverenler kısa çalışma ödeneği ya da ücretsiz izin gibi uygulamalardan sonra çıkarma yoluna başvurabilir. Bu da, çalışanların en azından bir süre daha işinden olmasını engeller” diyor. Henüz yeni bir uygulama olması nedeniyle çalışan ve işverenler tarafından yeterince bilinmeyen ‘kısa çalışma ödeneği’, genel ekonomik kriz gibi nedenlerle en az dört hafta, en fazla da üç ay süreyle işyerinin bir bölümünün ya da tamamının faaliyetini durdurması halinde kullanılabiliyor.

Bu süre zarfında ise çalışanlara işsizlik ödeneğinden belli oranlarda para ödenmeye devam ediliyor. Kısa çalışma ödeneğinin sona ermesi ise zorlayıcı sebebin ortadan kalkması ya da çalışanın işe girmesine bağlı. Ancak uygulamanın yeni olması ve yeterince bilinmemesi nedeniyle işveren ve çalışanların bu uygulamaya rağbet göstermediği biliniyor. Zaten Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Faruk Çelik’in, “Şu ana kadar 'Ekonomik kriz ve zorunluluktan dolayı Kısa Çalışma Ödeneği'nden istifade etmek istiyoruz” diye müracaat eden işveren yok” sözü de, uygulamanın işler hale gelmediğinin bir göstergesi.

Tensikat son çare olmalı!
Ekonomik kriz nedeniyle tensikata gitmeden önce başvurulan bir diğer uygulama da ücretsiz izin. Uygulamada “ücretsiz izin” ya da “zorunlu tatil” olarak adlandırılan askıya alma halleri ancak çalışanın bu durumu kabul etmesiyle uygulanabiliyor. Ancak bir haftadan fazla süreyle işin durmasına yol açan zorlayıcı nedenler olması durumunda iş sözleşmesi askıya alınabiliyor. Hatta sözleşme, çalışan tarafından feshedilmediği sürece de askı halinde devam ediyor. Ancak Cemil Özden’in yorumu, “Ekonomik kriz ve benzeri hallerde iş sözleşmesi askıda olmaz, işverenin ücret ödeme borcu devam eder” şeklinde.

"İşe iadeden feragat edilemez"
İşten çıkarmalarda yaşanan bir diğer durum ise işveren ve çalışanın anlaşarak iş sözleşmesini karşılıklı feshetmesi. Avukat Uçum, işten çıkarılacak bir çalışanla anlaşma yoluna giden işverenin, çalışana “makul yarar” sağlamakla yükümlü olduğunu söylüyor. Yani zaten işten çıkaracağı bir çalışanla anlaşma yoluna giden işverenin, çalışana kıdem ve ihbar tazminatının haricinde maddi yarar sağlaması şart.

Örneğin çalışana iki ya da dört ay ilave maaş verilmişse ya da işsiz kaldığı süre içinde işsizlik ödeneğinden alacağı kadar para verilmişse, karşılıklı anlaşma geçerli hale geliyor. İşten çıkarılan bir çalışanın, “işe iade davasından feragat etme” gibi bir hakkı bulunmadığını da belirten Uçum ekliyor: “Çalışan çıkarılırken ‘İşe iade davası açmayacağım’ şeklinde bir anlaşmaya imza atsa dahi, bu geçersizdir. İşten çıkarılan bir çalışanın her daim işe iade davası açma hakkı vardır.”

Yasa, “İşsizlik sigortası kapsamındaki bir işyerinde çalışırken çalışma istek, yetenek, sağlık ve yeterliliğinde olmasına rağmen (kendi istek ve kusuru dışında) işini kaybeden sigortalı işsizler, işsizlik sigortasından faydalanabilir” diyor. Ancak işten çıkarılmadan önce çalıştığınız ve prim ödediğiniz gün sayısı, fondan faydalanabilmek için en kritik noktayı oluşturuyor. İşten çıkarılmadan önce 120 günü sürekli olmak üzere, son üç yıl içinde en az 600 gün işsizlik sigortası priminin ödenmiş olması ve işten çıkış tarihinden itibaren 30 gün içinde Türkiye İş Kurumu’na şahsen başvurulması gerekiyor.

İşsizlik ödeneğinden faydalanma hakkı kazanan sigortalı bir işsizin alacağı aylık maaş ise şu şekilde hesaplanıyor: Önce işten ayrılmadan önceki son dört aylık kazancınızın günlük ortalaması bulunuyor. Ardından da bu ortalamanın yüzde kırkı alınarak, işsizlik ödeneği alacağınız gün sayısıyla çarpılıyor. Örneğin 600 gün sigortalı olarak çalışan bir işsiz, 180 gün işsizlik maaşı almaya hak kazanıyor. İşten ayrılmadan önceki son üç yıl içinde 900 gün prim ödemiş olanlara 240, 1080 gün ve daha fazla prim ödemiş olanlara ise 300 gün süreyle işsizlik maaşı veriliyor.

Rakamlarla işsizlik sigortası

* 29 bin 601 - 31 Ekim–19 Kasım arasında işsizlik sigortasına başvuran kişi sayısı

* 1 milyon 345 bin 909 - Mart 2002’den bugüne kadar ödenekten faydalanmak isteyen kişi sayısı

* 1 milyar 707 milyon 221 bin 679 YTL - Ödenek almaya hak kazanan işsizlere dağıtılan toplam pay tutarı

* 36 milyar 711 milyon 743 bin YTL - İşsizlik Sigortası Fonu’ndaki toplam varlık

İŞSİZ KALANLARIN YOL HARİTASI
- Bilinenin aksine işveren, ücretsiz izin uygulamasını ancak çalışan kabul ederse devreye alabilir.

- İşverenin işten çıkaracağı bir çalışanla anlaşma yoluna gitmesi durumunda, kıdem ve ihbar tazminatının haricinde maddi yarar sağlaması şart.

- Ekonomik kriz ve benzeri hallerde iş sözleşmesi askıya alınamadığı gibi, işverenin ücret ödeme sorumluluğu devam ediyor.

- İşten çıkarılan bir çalışan ‘İşe iade davası açmayacağım’ şeklinde bir anlaşmaya imza atsa dahi, bu geçersiz sayılıyor.

- Gerçekten ekonomik kriz nedeniyle çıkarılıp çıkarılmadığınızı, işten çıkarıldıktan bir ay içinde dava açarak öğrenmeniz mümkün.

- İşverenin, kısa çalışma ödeneği ya da ücretsiz izin gibi uygulamalardan sonra son çare olarak tensikata gitmesi uygun görülüyor.

- İşsizlik maaşı alabilmek için, işten çıkarılış tarihinden itibaren 30 gün içinde Türkiye İş Kurumu’na şahsen başvurulması gerekiyor.

onur.uysal@sabah.com.tr

Bu makale 501 kez okundu.

Önce kadına sonra duvara çarptı
THK Başkanı Osman Yıldırım tutuklandı
Karadeniz Sahil Yolu sular altında kaldı
Şehit astsubay soruşturmasında 10 gözaltı
286 kadının cesedi bulundu
Boğaziçi Köprüsü’nde dehşet anları!
Bursa'daki şafak operasyonuna 31 tutuklama
İş kazası geçiren sigortalının hakları
Abdullah Gül: Şimdilik seyrediyorum
Peşmerge konvoyu sınır hattına hareket etti
İş Güvenliği Uzmanlığı Sınavı Başvuru Kılavuzu
SGK, hem maaşı kesiyor hem de ayağına çağırıyor
Bakanı Çelik'ten Roma müşavirliğine ziyaret
Sosyal güvenlikle ilgili 33 soruya cevap
Kemal Kılıçdaroğlu: Sağlık olsun. Daha istifa metnini okumadım
CHP'yi Karıştıran Fotoğraf!
Kiracıyı Evden Çıkarma Meclis Gündeminde
Vicdansızlar! Kanser hastalarına şok sahtekarlık
Türk mahkemelerden bir ilk!
Çarşaflı şemsiyeli saldıgan iki kişiyi vurdu
28 Şubat'ın son hükümlüsü de tahliye oldu
Başbakan Başdanışmanı Vedat Bilgin Kimdir?
2 ilde Türk Bayrağı'na saldırı!
KPSS'den 50 Puanla Personel Alınacak
Boğazı kesilerek öldürüldü!
Diyarbakır'daki STK'lardan sağduyu çağrısı!
Cumhuriyet Bayramı'nda O ili kana bulayacaklardı!
250 Bin Öğretmen Adayının Sorunu Meclis Gündeminde
Valilikten 1 Kasıma Müdahale
CHP'de Şok İstifa
'Türkiye ile bu konuda ortağız'
Meteoroloji'den kar yağışı uyarısı
Şok İddia Fethullah Gülen'e Rüşvet Mektubu
Facebook ve Twitter'da bunu yapanlar yandı!
İmarda Transfer Hakkı Getiriliyor!
Maden faciasıyla ilgili sıcak gelişme
Milletin Bağrı Yanarken CHP Zeybek Oynadı
Yönetici Değerlendirmeleri Meclis Gündeminde
KPSS'siz Memur Alımı Başladı
Kredi Kullananlar Paranızı Geri Alabililirsiniz
Çalışma Bakanlığının Denetim Yetkisi Elinden Alınıyor
Belediye Maaşı Az Bulan 29 Personelin İş Akitleri Feshetti
MİT TIR'ları Davasında Yeni Gelişme
Memur Aylıkları Kesiliyor Mu?
Dış ticaret açığı azaldı
Google Vergisi Mi Geliyor?
Polis Memurları Ne Kadar Maaş Alıyor?
MGK, 30 Ekim'de hangi kararları aldı?
İhbar tazminatı nasıl ödenir?
Grip Mevsimi Başladı
Mülakatlarla İlgili Çok Sert Yazı
10 Madde'de Maden Faciası Neden Oldu!
Altın İyice Eridi! Fiyatlar 4 Yılın En Düşüğünde
"Bu facialar laiklik gitti diye ilahi ceza"
Sinemalarda Bu Hafta 5 Yeni Film Vizyonda
Aylıksız İzin Alan Memurların GSS Primlerinin Ödenmesi
Hesap Soran Sayıştay Denetçisinin Başına Gelmeyen Kalmadı
Mevcut Ehliyette Haklar Kalıyor
İşveren KDV Alacaklarını SGK Borçlarına Nasıl Mahsup Edebilir?
Torba Yasa Kapsamında Hangi Borçlar Yapılandırılabilecek?
Isparta'da Katliam Gibi Kaza: 13 Ölü
Dini Bayramlar da İptal Edilsin!
Peşmergenin Yemek Hesabı Kimden?
Önder Aytaç Gülen medyasına rest çekti!
IŞİD Petrolü Esad'a Gidiyor
Ermenek'teki Madende Kaçak Elektrik Çıktı
Tazminatı Onlara Ödeteceğiz
Etyen Mahçupyan'dan Bomba İddia! 2025'e Kadar....
Kolesterol düşürmek için mutlaka tüketin
31 Ekim 2014 Tarihli Önemli Gündem Başlıkları
Sağlık Personelinin Sorunları Konuşuldu
Milyonlarca Vatandaşa İyi Haber
6 Polise Hapis Cezası
Kritik MGK Sona Erdi!
Dışişleri bakanlığından ‘şüpheli zarf’ açıklaması
18 şüpheli mahkemeye sevk edildi
Öğretmenler Ekstra 1000 TL Ücret Müjdesi
Hatay'da "sarı toz" alarmı
Evde El İşleriyle Uğraşan Kadınların Sigortalılığı
Validebağ'da cami yapılabilir hale geldi
Askeri minibüs devrildi!
Öğretmen ve öğrencisinin acı sonu!
Kahramanmaraş’ta servis aracı devrildi: 22 yaralı
Umudumuzu da kararlılığımızı da koruyoruz
Çeyrek altını olana şok!
ABD ile İsrail arasında hakaret krizi
SGK'ya Danıştaydan Yürütmeyi Durdurma Kararı
AYM'den 'Tam Gün' kararı
9 ayda 650 bin kişiye iş buldu
75 yaşındaki Gökçe Ana oğlunu bekliyor!
İş kazasında öldü, oğluna doyamadı
Kayıp çocuğu arama çalışmalarına ara verildi
Uçak binaya çarptı: 2 ölü
Kaza kafamızda yüzde 90-95 netleşti
Aleviler CHP'li başkana tepki gösterdi
Fırıncı ve Bahadıroğlu Paralel Yapı'ya sert çıktı
İstanbul'da Vinç Çarptı Köprü Çöktü!
Validebağ İle İlgili FLAŞ Açıklama
Burası Bir Doğal Afet Değil
4 eşli 32 çocuklu Halit Tekin'in hedefi 50 çocuk
Ermenek'te son denetimi yapan müfettiş konuştu
Kılıçdaroğlu'nun fotoğrafı olay oldu
Aşure nasıl yapılır?
Şehit Ailelerine 22 Bin TL Ceza!
Sinop Nükleer Santrali 2024’te Faal
SGK Şahıs Ödemeleri ve Vatandaşın Mağduriyeti
Bakanlıktan 580 Milyon Lira İstiyorlar
Zonguldak'ta suç örgütü operasyonu: 16 gözaltı
TBMM Raporunda Madenciliğin Sorunları
USB Belleklerde Büyük Tehlike
Kalp ameliyatları Durdu Bakan'dan Açıklama
Altın fiyatları iki günde dibe vurdu
Okul Önünden Geçen Üstü Açık Kanal Mikrop Saçıyor
Trafik Cezası ve Faizleri Nasıl Silinir?
Oğlunun Madenden Çıkmasını Bekleyen Annenin Feryadı
Aylıksız izinli olan memurların GSS primleri nasıl ödenir?
Kahramanmaraş Ekin-Der Yeni Nesile Sahip Çıkmaya Devam Ediyor
Sınırda Gerginlik: 5 Asker 1 Sivil Yaralı
Şehit Astsubayın Cenazesi Memleketine Uğurlandı
Öğretmenlere Ulaşım Desteği Sağlanmalı!