Anasayfam YapFavorilere EkleHaber Bandı EkleReklamİletişim

Ağustos'ta Memura Zam! Torba Yasadan Taşerona İyi Haber! Herkes Bunu Bekliyor Bayram Tatili Kaç Gün Belli OLdu Erken Emeklilik Torbası!
İş kazalarında işverenlerin bildirim yükümlülükleri ve sorumlulukları nelerdir?
İş kazalarında işverenlerin bildirim yükümlülükleri ve sorumlulukları nelerdir?
2 Ocak 2013 Çarşamba 23:08

İŞ KAZALARINDA İŞVERENLERİN BİLDİRİM YÜKÜMLÜLÜKLERİ VE SORUMLULUKLARI NELERDİR?

Özer DEMİRDİZEN*

I- GİRİŞ

İşverenin, işyerinde vuku bulan iş kazası olayını bildirim yükümlülüğü ve meydana gelen zarar sebebiyle hukuki sorumluluğu iş ve sosyal güvenlik yasalarıyla belirlenmiştir. İşverenin, bu sorumluluk hali ilke olarak iş akdinden doğan işçiyi gözetme ve koruma borcundan kaynaklanmaktadır.

Bu çalışmamızda işverenin işyerinde meydana gelen iş kazası olayını nerelere bildireceği, bu durumla karşılaşması halinde neler yapması gerekeceği ve sorumluluklarının neler olacağı üzerinde durulmaktadır.

II- İŞVERENLERE GETİRİLEN BİLDİRİM YÜKÜMLÜLÜKLERİ

İşverenin işyerinde meydana gelen iş kazası olayını bildirim yükümlülüğü 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 13.maddesinin 2.fıkrasında ve 4857 sayılı İş Kanunu'nun 77.maddesinin 3.fıkrasında açıklanmaktadır. Bu yasalara göre işverenin iş kazasını, kolluk kuvvetlerine, Sosyal Güvenlik Kurumuna, Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğüne bildirmesi zorunlu tutulmuştur.

A- Kolluk Kuvvetlerine Bildirim Yükümlülüğü

İşveren, 5510 sayılı yasanın 13.maddesinin 2.fıkrasına göre, iş kazası olayını, kazanın meydana geldiği yerin yetkili kolluk kuvveti olan polis ya da jandarmaya derhal bildirmekle yükümlüdür. İş kazası, bu kolluk güçlerinden herhangi birine değil, kazanın gerçekleştiği yere göre, bunlardan hangisi görevliyse onun yetkili karakoluna bildirilmektedir.

Bildirme hali ise herhangi bir şekil şartına bağlanmamıştır. Buradan, bu bildirimin matbu bir şeklinin olmadığı, herhangi bir yazı ile olayın gerçekleştiği yerin polis ya da jandarmasına vakit kaybedilmeksizin yapılabileceği anlaşılmaktadır. Yasada bu bildirim yükümlülüğüne yer verilmiş olmasına rağmen, bununla ilişkili cezai müeyyideye yer verilmemiştir.

B- Sosyal Güvenlik Kurumuna Bildirim Yükümlülüğü

İşveren, 5510 sayılı yasanın 13.maddesinin 2.fıkrasına göre, iş kazası olayını, Sosyal Güvenlik Kurumuna en geç kazadan sonraki üç işgünü içinde iş kazası ve meslek hastalığı bildirgesi ile doğrudan ya da taahhütlü posta ile bildirilmekle yükümlüdür. İş kazasının işverenin kontrolü dışındaki yerlerde meydana gelmesi halinde ise, bildirim süresi iş kazasının öğrenildiği tarihten itibaren 3 iş günüdür.

İşverenler iş kazası bildirimlerini, işyerlerinin bağlı olduğu Sosyal Güvenlik İl/Merkez Müdürlüklerine bildireceklerdir. Ancak, Kurumun başka bir müdürlüğüne yapılan bildirim de bağlı olunan müdürlüğe yapılmış gibi kabul edilecektir.

Bildirim süresi iş günü olarak belirlendiğinden cumartesi, pazar günleri ile ulusal bayram ve genel tatil günleri hesaba katılmayacak, bu günlere rastlayan günleri takip eden günden itibaren söz konusu süre işlemeye devam edecektir.

İş kazası bildiriminin taahhütlü, ideali taahhütlü veya acele posta servisi (APS) ile yapılması durumunda belgenin postaya veriliş tarihi, adi posta veya kargo yoluyla yapılması durumunda ise belgenin Kurum kayıtlarına alınış tarihi dikkate alınmaktadır. Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği'nin 35.maddesinde bu bildirimin elektronik ortamda da Kuruma bildirebileceği belirtilmektedir. Bu formun elektronik ortamda gönderilmesi ile ilgili iş ve işlemler Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından yayımlanan 2012/13 sayılı Genelge ile ayrıntılı olarak açıklanmaktadır.

Yukarıda anlatılan yasal süre içerisinde işverence iş kazasının bildirilmemesi halinde, idari para cezası uygulanmamakta olup, 5510 sayılı yasanın 21.maddesinin 2.fıkrasına göre, bildirim tarihine kadar geçen süre için sigortalıya ödenecek geçici iş göremezlik ödeneği SGK tarafından işverenden tahsil edilmektedir.

C- Çalışma Ve İş Kurumu İl Müdürlüğüne Bildirim Yükümlülüğü

İşveren, 4857 sayılı yasanın 77.maddesinin 3.fıkrasına göre, iş kazası olayını, en geç 2 iş günü içinde yazı ile ilgili bölge müdürlüğüne bildirmekle yükümlüdür. 665 sayılı KHK'nin 25.maddesi ile 4904 sayılı Türkiye İş Kurumu Kanunu'na eklenen geçici 2.madde ile Bölge Müdürlüğüne/Müdürüne yapılan atıfların Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğüne/Müdürüne
yapılmış sayılacağı belirtilmektedir. Bu nedenle, işverenler tarafından yapılacak iş kazası bildiriminin ilgili Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğüne yapılması gerekmektedir.

Yazılı bildirim yükümlülüğü herhangi bir şekle tabi tutulmamıştır. Ancak, usul olarak bildirim, işyerinin dosya numarasına yer verilen ve kaza olayını kısaca açıklayan dilekçe ile işyerinin bulunduğu Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğüne yapılmaktadır. İşveren tarafından yasal süresi içerisinde iş kazasının bildirilmemesi halinde 2012 yılı için 1.250 TL idari para cezası uygulanmaktadır. Bildirimin taahhütlü, ideali taahhütlü veya APS ile yapılması durumunda belgenin postaya veriliş tarihi, adi posta yoluyla yapılması durumunda ise belgenin kayıtlara alınış tarihi dikkate alınmaktadır.

Hem SGK'ya hem de Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğüne yapılacak bildirimlerde, bildirim süresi iş günü olarak belirlendiğinden cumartesi, pazar günleri ile ulusal bayram ve genel tatil günleri hesaba katılmayacak, bu günlere rastlayan günleri takip eden günden itibaren söz konusu süre işlemeye devam edecektir.

III- İŞVERENİN SORUMLULUKLARI

İşverenin, iş kazası ile ilgili sorumluluk halleri 5510 sayılı yasanın 21.maddesinin 1.fıkrası, 23.maddesinin 2.fıkrası ile 76.maddesinin 2. Ve 4. fıkralarında açıklanmaktadır. Bu sorumluluk halleri işverenin, sigortalı bildirimini yasal süresi içerisinde yapmaması, sağlık hizmetlerini derhal sağlamaması, iş kazasının oluşumdaki kastı veya iş mevzuatına aykırı davranışları sebebiyle oluşmaktadır.

A- İşverenin İşçisinin Sigortalı Bildirimini Yapma Sorumluluğu

İşveren, çalıştırdığı işçisinin sigortalı bildirimini inşaat, balıkçılık ve tarım işyerlerinde işe başladığı gün, diğer işyerlerinde ise sigortalılık başlangıç tarihinden önce işe giriş bildirgesi ile Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirmekle yükümlüdür.

Sigortalı çalıştırmaya başlandığının süresi içerisinde sigortalı işe giriş bildirgesi ile SGK'ya bildirilmemesi halinde, 5510 sayılı yasanın 23.maddesinin 2.fıkrasına göre, iş kazasına uğrayan sigortalı için SGK tarafından yapılan ve ileride yapılması gerekli bulunan her türlü masrafların tutarı ile gelir bağlanırsa bu gelirin başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değeri tutarı, sorumluluk halleri aranmaksızın işverene ödettirilmektedir.

İşvereni bu anlamda sorumlu tutabilmek için sigortalı işe giriş bildirgesinin kanuni süresinde SGK'ya verilmemiş olması, iş kazasının, sigortalı işe giriş bildirgesinin SGK'ya verildiği tarihten önce meydana gelmiş bulunması şarttır.

B- İşverenin Sağlık Hizmetlerini Derhal Sağlama Sorumluluğu

İşveren, 5510 sayılı yasanın 76.maddesinin 1.fıkrasına göre, iş kazasına uğrayan işçisine sağlık durumunun gerektirdiği sağlık hizmetlerini derhal sağlamakla yükümlüdür. Bu amaçla işveren tarafından yapılan ve belgelere dayanan sağlık hizmeti giderleri ile yasada tanımlanan yol gideri, gündelik ve refakatçi giderleri SGK tarafından karşılanmaktadır.

Yukarıdaki paragrafta belirtilen yükümlülüklerinin yerine getirilmesindeki ihmalinden veya gecikmesinden dolayı, sigortalının tedavi süresinin uzamasına veya malül kalmasına veya malüllük derecesinin artmasına sebep olan işveren 5510 sayılı yasanın 76.maddesinin 2.fıkrasına göre sorumlu tutulmakta, SGK'nın bu nedenle yaptığı her türlü sağlık hizmeti giderini ödemekle yükümlü olmaktadır.

C- İşverenin Kastı Veya İş Mevzuatına Aykırı Bir Hareketi Sonucunda Meydana Gelen İş Kazasındaki Sorumluluğu

İş kazası, işverenin kastı veya sigortalıların sağlığını koruma ve iş güvenliği mevzuatına aykırı bir hareketi sonucu meydana gelmişse, SGK tarafından sigortalıya veya hak sahiplerine 5510 sayılı yasa gereğince yapılan veya ileride yapılması gereken ödemeler ile bağlanan gelirin başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değeri toplamı, sigortalı veya hak sahiplerinin işverenden isteyebilecekleri tutarlarla sınırlı olmak üzere, 5510 sayılı yasanın 21.maddesinin 2.fıkrasına göre SGK tarafından işverene ödettirilmektedir.

Ayrıca, 5510 sayılı yasanın 76.maddesinin 4.fıkrasına göre bu durumda SGK tarafından yapılan sağlık hizmeti giderleri de işverene tazmin ettirilmektedir.

Kasıt, iş kazasına işverenin bilerek ve isteyerek, hukuka aykırı eylemiyle neden olması hali olarak tanımlanmaktadır. Zarara neden olan eylemin bilinçli olarak yapılması kasıt için yeterli olup, sonuçlarının istenip istenmemesi kastı ortadan kaldırmamaktadır. İşverenin eylemi hukuka aykırı olmamakla birlikte, yaptığı hareketin hukuka aykırı sonuç doğurabileceğini bilmesi, ihmali veya ağır ihmali sorumluluğunu kaldırmamaktadır.

4857 sayılı İş Kanununun 77.maddesine göre, işverenler işyerlerinde iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması için gerekli her türlü önlemi almak, araç ve gereçleri noksansız bulundurmak, işçiler de iş sağlığı ve güvenliği konusunda alınan her türlü önleme uymakla yükümlüdürler. İşverenler işyerinde alınan iş sağlığı ve güvenliği önlemlerine uyulup uyulmadığını denetlemek, işçileri karşı karşıya bulundukları mesleki riskler, alınması gerekli tedbirler, yasal hak ve sorumlulukları konusunda bilgilendirmek ve gerekli iş sağlığı ve güvenliği eğitimini vermek zorundadırlar.

İş kazası işverenin, yukarıdaki paragrafta yasal düzenlemesine yer verilen sigortalıların sağlığını koruma ve iş güvenliği ile ilgili mevzuat hükümlerine aykırı hareketi sonucunda oluşmuşsa, bu durum, işvereni SGK'na karşı sorumlu hale getirmektedir.

İşverenin sorumluluğunun tespitinde kaçınılmazlık ilkesi dikkate alınmaktadır.

Kaçınılmazlık, olayın meydana geldiği tarihte geçerli bilimsel ve teknik kurallar gereğince alınacak tüm önlemlere rağmen iş kazasının meydana gelmesi durumudur. İşveren alınması gerekli herhangi bir önlemi almamış ise olayın kaçınılmazlığından söz edilemeyecektir.

IV- SONUÇ

Sonuç olarak, ağır yaptırımlarla karşılaşmamak için işverenler üzerlerine düşen sorumlulukları dikkatli bir şekilde yerine getirmelidir. Bunun için öncelikle işyerinde çalışanların yasal süresi içerisinde sigortalı bildirimlerini yapıp, işyerinde işçi sağlığını koruma ve iş güvenliği ile ilgili mevzuat hükümlerine uygun hareket edilmesini sağlamalı ve bunun takibini de yapmalıdır.

Ayrıca, iş kazası olayının hem SGK'ya hem de işyerinin bulunduğu Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğüne ayrı ayrı olarak bildirilmesi yükümlülüğünün halen devam ettiği unutulmamalıdır.

KAYNAKÇA
Güzel, Ali, Okur, Ali Rıza ve Caniklioğlu, Nurşen (2010). Sosyal Güvenlik Hukuku. İstanbul: Beta Yayınları.

Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı (12.05.2010). Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği. Ankara: Resmi Gazete (27579 sayılı).

T.C. Yasalar (16.06.2006) 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu. Ankara: Resmi Gazete (26200 sayılı).

T.C. Yasalar (10.06.2003) 4857 Sayılı İş Kanunu. Ankara: Resmi Gazete (25134 sayılı).
T.C. Yasalar (05.07.2003) 4904 sayılı Türkiye İş Kurumu Kanunu. Ankara: Resmi Gazete (25159 sayılı).

T.C. Yasalar (02.11.2011) 665 Sayılı Çalışma Ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının Teşkilat Ve Görevleri Hakkında Kanun İle Bazı Kanun Ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname. Ankara: Resmi Gazete (28103 Mükerrer sayılı).
Yargıtay 21. Hukuk Dairesi (01.12.2008) 5624/18632 sayılı kararı.
Ankara: Yargıtay 21. Hukuk Dairesi.
* Sosyal Güvenlik Denetmeni

Kaynak: Mali Çözüm/ Mayıs-Haziran 2012

SGK RehberiSGK Rehberi

Bu haber 11,309 kez okundu.

Prim Affı İşveren Borçlarının Tahsili İçin Çare Değil18 Temmuz 2014 03:36
Böyle Gelmiş böyle mi gidecek?
'Bu Yasayla Beraber Taşeron İşi Bitmiştir'17 Temmuz 2014 08:37
Taşeron dönemi Türkiye'de tarih olmuştur
Vatandaşa Maliye Bakanlığından Büyük Şok13 Temmuz 2014 13:00
Bağ-Kur’lular! Tarihi Fırsat Kapıda08 Temmuz 2014 18:35
Yargıtay‘ın iİmamına İşlem Yapılmadı
40 ildeki liselerde okullar erken açılacak
Yeni Başbakan kim olacak?
Tecavüze Uğradı, AIDS Kaptığını Tam Altı Yıl Sonra Öğrendi
'Doçent cinayeti'nde sekreterin ses kaydı çıktı
İstanbul’un İki Yakasına İki Et Borsası Geliyor
Vatandaşı Bezdiren Cezlara Ne Yaptınız?
'Rezalara yapılmamış polisliğe maruz kalıyoruz'
'Kimin ülkemize operasyon yaptığı çok net görülüyor'
Çok Sayıda Bakanlık'ta görevden Alma ve Atamalar
'Vatan haini değiliz'
İhsanoğlu: 'Ticaret Onlar Üzerinden Yürütülüyor'
İşte Görevden Alınanlar ve Yerlerine Atananlar
İzmir ve Bitlis'te kaza: Toplam 9 ölü
Emeklilikte yaşa takılanlara Bakan’dan ret
Ağustos'ta Memura Zam!
Başbakanlık için 3+3 kriterleri
Torba Yasadan Taşerona İyi Haber! Herkes Bunu Bekliyor
Görevde yükselmede neler değişti?
Arınç: 3 Senede 200 Bin Kişi Dinlenmiş
Bayram Tatili Kaç Gün Belli OLdu
Kamu Memur Alım İlanları
Mustafa Destici'ye Bir Ültimatom Daha!
İşte Yeni Görevde Yükselme Yönetmeliği
Başbakanlık'tan Gazze Kampanyası
Operasyon tepkisi: Zulmettiniz adil yargılanın
Erken Emeklilik Torbası!
'Zulmü yapanlar, korksunlar titresinler'
Acı haber geldi!
Başbakan'ı Dinlediler
Tatvan'da trafik kazası: 5 ölü
Zulme katkı veren İsrailli şirket varsa boykot yapalım
Başbakanlık önünde kendini yakma girişimi
E. İhsanoğlu'nun oğlu, yarı baygın halde bulundu
Seçimde Oy Kullanacağın Sandığı TIKLA ÖĞREN!
SGK ticari sırları satamayacak
Taşeronlar KPSS'de çalışma bilgisini işaretleyecek mi?
Çift maaş alan kişi, asgari ücret kriterine takılır
Üst düzey görüşmeler kayıt altına alınmış
115 polise yakalama kararı
Yargı kararının gereği yapılıyor
TBMM 14 Ağustos'a kadar çalışacak
Alperen Ocakları'nda genel başkan tartışması
İhsanoğlu'na 2 milyon 130 bin 922 TL bağış yapıldı
Selam-Tevhid Davasında 251 Kişiye Takipsizlik
Orucun Beyin Üzerindeki İnanılmaz Etkisi
ABD Dışişleri Bakanı'na Mısır'da Büyük Şok!
İsrail'e Uçuşlar Durdu
Yüz binlerce Suriyeli yakında işbaşı yapacak
Zaman Operasyon Yapılacağını Nereden Biliyordu?
Hükumet ve Cemaat’in Arası Neden Açıldı?
Cemaate Operasyon Bu Kararla Başladı!
Tuzla’da Coca-Cola’nın Yerini Osmanlı Şerbeti Aldı
Rumlar Solo Türk'ü ve Türk Yıldızları'nı Şikayet Etti
Zerrin Özer'den O Kişilere Suç Duyurusu
SGK’ya 20 özel sözleşmeli personel
CHP'de Gerginlik!
Ağırdır: Erdoğan Birinci Turda 24 Milyon Oyla Seçilir
TÜİK'ten İşsizlik Verilerine İlişkin Açıklama
Paris Valiliği Gösteriye Bu Kez İzin Verdi
Gazze'de 121 Çocuk Öldürüldü
Gülen Bulunduğu Yerde Duramayacak
Salih Mirzabeyoğlu Serbest
İnsanlık İçin Ayağa Kalkanları Selamlıyorum
Maaşlar bayram öncesi ödenecek
İslam Alemini Gazze İçin Duaya Çağırdı
Cemaatin Gazetecisi Zıvanadan çıktı!
Belediye Çalışanlarına Torbadan Büyük Şok!
5510'a göre dul ve yetim aylıkları daha düşük çıktı
MHP'den Paralel Operasyonuna İlk Tepki
Cemaat Operasyona Nasıl Karşılık Verir?
Operasyon Kararının Ne Zaman Çıktığı Belli Oldu
Başka Alanlara da Sıçrayabilir İzlemedeyiz
Polis Lojmanında Çocuk Tacizi! Defalarca...
Çipli Pasaportu Olmayana Hac Ve Umre Yok!
SGK, Memurları Panikletmeye Devam Ediyor
Hakan Şükür'ün Operasyon Tepkisi
3 Bin İstihdam Bugün Açıklanıyor!
Zaman’ı Sinirlendiren “Gülen” Sorusu
Dershane yerine devlet kursları geliyor
İşte Demirtaş'a Bağışlanan Bağış Miktarı
Uçağın Kara Kutusu Teslim Edildi
Gazze'deki Doktorların Çığlığı! İlaçlar da Çaresiz
Erkeklerde Depresyon Fark Edilmiyor!
Ünlü Oyuncuya Doktorundan Şaşırtan Yasak!
İsrail itiraf etti! O İddia Doğru Çıktı
Hükümet'ten Operasyona İlk Tepki
Operasyonda Kimler Neden Gözaltına Alındı?
İstanbul'daki Pperasyonda İlginç Detay
Bayram Tatiline Gideceklere Kötü Haber
Çok Sayıda Memura Borç Şoku!
Alkışlar SGK Başkanı İlhan' a
Bu Memurlara Yıpranma Payı Geliyor
Terörle Mücadele Eski Şube Müdürü Gözaltında
İstanbul Başsavcılığı’ndan Operasyon Açıklaması
Vicdanlar Kurudu
Çelik'ten, 1 derece ve disiplin affı, açıklaması
Adana Büyükşehir Belediyesi'ne Silahlı Saldırı
Zekeriya Öz'den Operasyon Tepkisi
Gazze, Gülen ve Kılıçdaroğlu
Coca Cola Ürünlerine Boykot Çığ Gibi Büyüyor!
Hakkari'de Sokağa Çıkma Yasağı Kaldırıldı
Erdoğan'dan Özel Açıklamalar
LPG Yüklü Araç Patladı: 70'e Yakın Yaralı Var!
"Torba Kanun"nun İkinci Bölümü Kabul Edildi
'Pararlel yapı'ya 22 ilde operasyon
3 dönem kuralı kalkacak mı?
100 Bin Atama İçin Kanun Teklifi Verildi!
Başbakan: Başkanlık sistemine geçebiliriz!
Suriye sınırında karakola ateş açıldı: 1 şehit, 2 yaralı
10 Ağustos dönüm noktası olacak
Hakkari'de sokağa çıkma yasağı kaldırıldı
BMGK tasarıyı oy birliğiyle kabul etti
Ev Hizmetlerinde Çalışanların Cezaları Kalkıyor
5 İsrail askeri daha öldürüldü!
Taraf Gazetesi AA'ya borç taktı haciz geldi
Torba Yasanın Bu Maddeleri Yüzü Güldürecek
O “Başkan”la İlgili Bomba İddia
Erdoğan'ın İftar Davetine Ret!
İsrailli Akademisyenden Skandal Öneri
SGK Rehberi Facebook'ta