Anasayfam YapFavorilere EkleHaber Bandı EkleReklamİletişim


Maaşlara Ne Kadar Zam Gelecek?

Kredi Borcu Olanlara Meclisten Müjdeli Haber

Tüm Çalışanlara Genel Seçim Zammı Gelebilir

Bedelli Askerlik İptal Mi Ediliyor?

Aylıklar % 15 Artabilir

Ocak'ta 5 Bin Personel Alınacak-Şartları Belli Oldu
İş kazalarında işverenlerin bildirim yükümlülükleri ve sorumlulukları nelerdir?
İş kazalarında işverenlerin bildirim yükümlülükleri ve sorumlulukları nelerdir?
2 Ocak 2013 Çarşamba 23:08

İŞ KAZALARINDA İŞVERENLERİN BİLDİRİM YÜKÜMLÜLÜKLERİ VE SORUMLULUKLARI NELERDİR?

Özer DEMİRDİZEN*

I- GİRİŞ

İşverenin, işyerinde vuku bulan iş kazası olayını bildirim yükümlülüğü ve meydana gelen zarar sebebiyle hukuki sorumluluğu iş ve sosyal güvenlik yasalarıyla belirlenmiştir. İşverenin, bu sorumluluk hali ilke olarak iş akdinden doğan işçiyi gözetme ve koruma borcundan kaynaklanmaktadır.

Bu çalışmamızda işverenin işyerinde meydana gelen iş kazası olayını nerelere bildireceği, bu durumla karşılaşması halinde neler yapması gerekeceği ve sorumluluklarının neler olacağı üzerinde durulmaktadır.

II- İŞVERENLERE GETİRİLEN BİLDİRİM YÜKÜMLÜLÜKLERİ

İşverenin işyerinde meydana gelen iş kazası olayını bildirim yükümlülüğü 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 13.maddesinin 2.fıkrasında ve 4857 sayılı İş Kanunu'nun 77.maddesinin 3.fıkrasında açıklanmaktadır. Bu yasalara göre işverenin iş kazasını, kolluk kuvvetlerine, Sosyal Güvenlik Kurumuna, Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğüne bildirmesi zorunlu tutulmuştur.

A- Kolluk Kuvvetlerine Bildirim Yükümlülüğü

İşveren, 5510 sayılı yasanın 13.maddesinin 2.fıkrasına göre, iş kazası olayını, kazanın meydana geldiği yerin yetkili kolluk kuvveti olan polis ya da jandarmaya derhal bildirmekle yükümlüdür. İş kazası, bu kolluk güçlerinden herhangi birine değil, kazanın gerçekleştiği yere göre, bunlardan hangisi görevliyse onun yetkili karakoluna bildirilmektedir.

Bildirme hali ise herhangi bir şekil şartına bağlanmamıştır. Buradan, bu bildirimin matbu bir şeklinin olmadığı, herhangi bir yazı ile olayın gerçekleştiği yerin polis ya da jandarmasına vakit kaybedilmeksizin yapılabileceği anlaşılmaktadır. Yasada bu bildirim yükümlülüğüne yer verilmiş olmasına rağmen, bununla ilişkili cezai müeyyideye yer verilmemiştir.

B- Sosyal Güvenlik Kurumuna Bildirim Yükümlülüğü

İşveren, 5510 sayılı yasanın 13.maddesinin 2.fıkrasına göre, iş kazası olayını, Sosyal Güvenlik Kurumuna en geç kazadan sonraki üç işgünü içinde iş kazası ve meslek hastalığı bildirgesi ile doğrudan ya da taahhütlü posta ile bildirilmekle yükümlüdür. İş kazasının işverenin kontrolü dışındaki yerlerde meydana gelmesi halinde ise, bildirim süresi iş kazasının öğrenildiği tarihten itibaren 3 iş günüdür.

İşverenler iş kazası bildirimlerini, işyerlerinin bağlı olduğu Sosyal Güvenlik İl/Merkez Müdürlüklerine bildireceklerdir. Ancak, Kurumun başka bir müdürlüğüne yapılan bildirim de bağlı olunan müdürlüğe yapılmış gibi kabul edilecektir.

Bildirim süresi iş günü olarak belirlendiğinden cumartesi, pazar günleri ile ulusal bayram ve genel tatil günleri hesaba katılmayacak, bu günlere rastlayan günleri takip eden günden itibaren söz konusu süre işlemeye devam edecektir.

İş kazası bildiriminin taahhütlü, ideali taahhütlü veya acele posta servisi (APS) ile yapılması durumunda belgenin postaya veriliş tarihi, adi posta veya kargo yoluyla yapılması durumunda ise belgenin Kurum kayıtlarına alınış tarihi dikkate alınmaktadır. Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği'nin 35.maddesinde bu bildirimin elektronik ortamda da Kuruma bildirebileceği belirtilmektedir. Bu formun elektronik ortamda gönderilmesi ile ilgili iş ve işlemler Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından yayımlanan 2012/13 sayılı Genelge ile ayrıntılı olarak açıklanmaktadır.

Yukarıda anlatılan yasal süre içerisinde işverence iş kazasının bildirilmemesi halinde, idari para cezası uygulanmamakta olup, 5510 sayılı yasanın 21.maddesinin 2.fıkrasına göre, bildirim tarihine kadar geçen süre için sigortalıya ödenecek geçici iş göremezlik ödeneği SGK tarafından işverenden tahsil edilmektedir.

C- Çalışma Ve İş Kurumu İl Müdürlüğüne Bildirim Yükümlülüğü

İşveren, 4857 sayılı yasanın 77.maddesinin 3.fıkrasına göre, iş kazası olayını, en geç 2 iş günü içinde yazı ile ilgili bölge müdürlüğüne bildirmekle yükümlüdür. 665 sayılı KHK'nin 25.maddesi ile 4904 sayılı Türkiye İş Kurumu Kanunu'na eklenen geçici 2.madde ile Bölge Müdürlüğüne/Müdürüne yapılan atıfların Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğüne/Müdürüne
yapılmış sayılacağı belirtilmektedir. Bu nedenle, işverenler tarafından yapılacak iş kazası bildiriminin ilgili Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğüne yapılması gerekmektedir.

Yazılı bildirim yükümlülüğü herhangi bir şekle tabi tutulmamıştır. Ancak, usul olarak bildirim, işyerinin dosya numarasına yer verilen ve kaza olayını kısaca açıklayan dilekçe ile işyerinin bulunduğu Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğüne yapılmaktadır. İşveren tarafından yasal süresi içerisinde iş kazasının bildirilmemesi halinde 2012 yılı için 1.250 TL idari para cezası uygulanmaktadır. Bildirimin taahhütlü, ideali taahhütlü veya APS ile yapılması durumunda belgenin postaya veriliş tarihi, adi posta yoluyla yapılması durumunda ise belgenin kayıtlara alınış tarihi dikkate alınmaktadır.

Hem SGK'ya hem de Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğüne yapılacak bildirimlerde, bildirim süresi iş günü olarak belirlendiğinden cumartesi, pazar günleri ile ulusal bayram ve genel tatil günleri hesaba katılmayacak, bu günlere rastlayan günleri takip eden günden itibaren söz konusu süre işlemeye devam edecektir.

III- İŞVERENİN SORUMLULUKLARI

İşverenin, iş kazası ile ilgili sorumluluk halleri 5510 sayılı yasanın 21.maddesinin 1.fıkrası, 23.maddesinin 2.fıkrası ile 76.maddesinin 2. Ve 4. fıkralarında açıklanmaktadır. Bu sorumluluk halleri işverenin, sigortalı bildirimini yasal süresi içerisinde yapmaması, sağlık hizmetlerini derhal sağlamaması, iş kazasının oluşumdaki kastı veya iş mevzuatına aykırı davranışları sebebiyle oluşmaktadır.

A- İşverenin İşçisinin Sigortalı Bildirimini Yapma Sorumluluğu

İşveren, çalıştırdığı işçisinin sigortalı bildirimini inşaat, balıkçılık ve tarım işyerlerinde işe başladığı gün, diğer işyerlerinde ise sigortalılık başlangıç tarihinden önce işe giriş bildirgesi ile Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirmekle yükümlüdür.

Sigortalı çalıştırmaya başlandığının süresi içerisinde sigortalı işe giriş bildirgesi ile SGK'ya bildirilmemesi halinde, 5510 sayılı yasanın 23.maddesinin 2.fıkrasına göre, iş kazasına uğrayan sigortalı için SGK tarafından yapılan ve ileride yapılması gerekli bulunan her türlü masrafların tutarı ile gelir bağlanırsa bu gelirin başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değeri tutarı, sorumluluk halleri aranmaksızın işverene ödettirilmektedir.

İşvereni bu anlamda sorumlu tutabilmek için sigortalı işe giriş bildirgesinin kanuni süresinde SGK'ya verilmemiş olması, iş kazasının, sigortalı işe giriş bildirgesinin SGK'ya verildiği tarihten önce meydana gelmiş bulunması şarttır.

B- İşverenin Sağlık Hizmetlerini Derhal Sağlama Sorumluluğu

İşveren, 5510 sayılı yasanın 76.maddesinin 1.fıkrasına göre, iş kazasına uğrayan işçisine sağlık durumunun gerektirdiği sağlık hizmetlerini derhal sağlamakla yükümlüdür. Bu amaçla işveren tarafından yapılan ve belgelere dayanan sağlık hizmeti giderleri ile yasada tanımlanan yol gideri, gündelik ve refakatçi giderleri SGK tarafından karşılanmaktadır.

Yukarıdaki paragrafta belirtilen yükümlülüklerinin yerine getirilmesindeki ihmalinden veya gecikmesinden dolayı, sigortalının tedavi süresinin uzamasına veya malül kalmasına veya malüllük derecesinin artmasına sebep olan işveren 5510 sayılı yasanın 76.maddesinin 2.fıkrasına göre sorumlu tutulmakta, SGK'nın bu nedenle yaptığı her türlü sağlık hizmeti giderini ödemekle yükümlü olmaktadır.

C- İşverenin Kastı Veya İş Mevzuatına Aykırı Bir Hareketi Sonucunda Meydana Gelen İş Kazasındaki Sorumluluğu

İş kazası, işverenin kastı veya sigortalıların sağlığını koruma ve iş güvenliği mevzuatına aykırı bir hareketi sonucu meydana gelmişse, SGK tarafından sigortalıya veya hak sahiplerine 5510 sayılı yasa gereğince yapılan veya ileride yapılması gereken ödemeler ile bağlanan gelirin başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değeri toplamı, sigortalı veya hak sahiplerinin işverenden isteyebilecekleri tutarlarla sınırlı olmak üzere, 5510 sayılı yasanın 21.maddesinin 2.fıkrasına göre SGK tarafından işverene ödettirilmektedir.

Ayrıca, 5510 sayılı yasanın 76.maddesinin 4.fıkrasına göre bu durumda SGK tarafından yapılan sağlık hizmeti giderleri de işverene tazmin ettirilmektedir.

Kasıt, iş kazasına işverenin bilerek ve isteyerek, hukuka aykırı eylemiyle neden olması hali olarak tanımlanmaktadır. Zarara neden olan eylemin bilinçli olarak yapılması kasıt için yeterli olup, sonuçlarının istenip istenmemesi kastı ortadan kaldırmamaktadır. İşverenin eylemi hukuka aykırı olmamakla birlikte, yaptığı hareketin hukuka aykırı sonuç doğurabileceğini bilmesi, ihmali veya ağır ihmali sorumluluğunu kaldırmamaktadır.

4857 sayılı İş Kanununun 77.maddesine göre, işverenler işyerlerinde iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması için gerekli her türlü önlemi almak, araç ve gereçleri noksansız bulundurmak, işçiler de iş sağlığı ve güvenliği konusunda alınan her türlü önleme uymakla yükümlüdürler. İşverenler işyerinde alınan iş sağlığı ve güvenliği önlemlerine uyulup uyulmadığını denetlemek, işçileri karşı karşıya bulundukları mesleki riskler, alınması gerekli tedbirler, yasal hak ve sorumlulukları konusunda bilgilendirmek ve gerekli iş sağlığı ve güvenliği eğitimini vermek zorundadırlar.

İş kazası işverenin, yukarıdaki paragrafta yasal düzenlemesine yer verilen sigortalıların sağlığını koruma ve iş güvenliği ile ilgili mevzuat hükümlerine aykırı hareketi sonucunda oluşmuşsa, bu durum, işvereni SGK'na karşı sorumlu hale getirmektedir.

İşverenin sorumluluğunun tespitinde kaçınılmazlık ilkesi dikkate alınmaktadır.

Kaçınılmazlık, olayın meydana geldiği tarihte geçerli bilimsel ve teknik kurallar gereğince alınacak tüm önlemlere rağmen iş kazasının meydana gelmesi durumudur. İşveren alınması gerekli herhangi bir önlemi almamış ise olayın kaçınılmazlığından söz edilemeyecektir.

IV- SONUÇ

Sonuç olarak, ağır yaptırımlarla karşılaşmamak için işverenler üzerlerine düşen sorumlulukları dikkatli bir şekilde yerine getirmelidir. Bunun için öncelikle işyerinde çalışanların yasal süresi içerisinde sigortalı bildirimlerini yapıp, işyerinde işçi sağlığını koruma ve iş güvenliği ile ilgili mevzuat hükümlerine uygun hareket edilmesini sağlamalı ve bunun takibini de yapmalıdır.

Ayrıca, iş kazası olayının hem SGK'ya hem de işyerinin bulunduğu Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğüne ayrı ayrı olarak bildirilmesi yükümlülüğünün halen devam ettiği unutulmamalıdır.

KAYNAKÇA
Güzel, Ali, Okur, Ali Rıza ve Caniklioğlu, Nurşen (2010). Sosyal Güvenlik Hukuku. İstanbul: Beta Yayınları.

Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı (12.05.2010). Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği. Ankara: Resmi Gazete (27579 sayılı).

T.C. Yasalar (16.06.2006) 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu. Ankara: Resmi Gazete (26200 sayılı).

T.C. Yasalar (10.06.2003) 4857 Sayılı İş Kanunu. Ankara: Resmi Gazete (25134 sayılı).
T.C. Yasalar (05.07.2003) 4904 sayılı Türkiye İş Kurumu Kanunu. Ankara: Resmi Gazete (25159 sayılı).

T.C. Yasalar (02.11.2011) 665 Sayılı Çalışma Ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının Teşkilat Ve Görevleri Hakkında Kanun İle Bazı Kanun Ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname. Ankara: Resmi Gazete (28103 Mükerrer sayılı).
Yargıtay 21. Hukuk Dairesi (01.12.2008) 5624/18632 sayılı kararı.
Ankara: Yargıtay 21. Hukuk Dairesi.
* Sosyal Güvenlik Denetmeni

Kaynak: Mali Çözüm/ Mayıs-Haziran 2012

SGK RehberiSGK Rehberi

Bu haber 11,702 kez okundu.

Asgari ücret 2015 yılında ne olacak?14 Aralık 2014 16:18
Kültür Yatırımları ve Girişimlerine Sigorta Primi Teşviki12 Aralık 2014 11:54
Kimer teşvikten yararlanamaz?
Sosyal Güvenlik Kurumu Kesenin Ağzını Açtı10 Aralık 2014 11:52
İşzilik ve kayıtdışı çalışmaya karşı savaş
SGK'dan İşverenlere Önemli Duyuru09 Aralık 2014 16:39
Yurtdışı çalışanları ile ilgili yeni duyuru
"Mevlana sadece Konya'da anılmalı"
TÜRMOB SGK'ya ayar çekti
Sözleşmeli erler ne kadar maaş alacak?
Erdoğan: Ölümü İçinde Öldüren Hiçbir Şeyden Korkmaz
Çalışanlar dikkat! Pazarlık başladı
Sınavsız Ve Kolay Yoldan Memurluk
AÖF Sınav Sonuçları Ne Zaman Açıklanacak?
Rusya çöküyor! Her an savaş ilan edebilir!
'Beni hedef gösteriyorlar'
CHP'li vekile Facebook'ta yapılan hakareti beğenen emekli polise soruşturma
Şırnak'ta polise silahlı saldırı
AK Parti'den olay klip: 'Kod adı Milletin Duası'
Darbenin ilk halkası 17 Aralık
Sözleşmeli aile hekimliğinde yaş iptali
3 Bin 342 Lira Maaş 70 Bin Lira İkramiye
Asgari Ücret Tespit Komisyonu Hakkında Herşey
"Hala içeride 'Paralel Yapı'dan birileri var"
İŞKUR yaklaşık bir buçuk milyon kişiye iş kapısı
Yarım milyar dolarlık ihale Çelikler'in
4 yaşındaki çocuk kaza kurbanı
İdris Bal'ın şovuna Başsavcılık engeli!
CHP'de İstanbul, Ankaralı Murat Karayalçın'a emanet
İş Sağlığı ve Güvenliğinde Neler Değişiyor? (1)
Ekrem Dumanlı ve Karaca ifade veriyor
İlker Başbuğ’dan Aytaç Yalman’a yanıt
3.7 milyon kişi yasal takipte
Hüseyin Gülerce: Hayati tehdit altındayım
Maaşlara Ne Kadar Zam Gelecek?
Doğum Yapan Kadınlara Rapor Parası Verilir
Erdoğan: Bu ülkeyi şaklabanlara teslim etmeyiz
Trafik Kazalarından Nasıl Tazminat Alınır?
'1 hafta ücretsiz'
İşte bedelliye başvuru sayısı
Paralel operasyonunda yeni gelişme
Gülen'in avukatı flaş iddiaya cevap verdi!
3. çocuğa 9 lira için, Kanuna gerek yok
Sahte imza atan apartman yöneticisine dava
Topuklu ayakkabı giyenlere "alfabe egzersizi"
Anayasa Mahkemesi'nin "sezaryen" kararının gerekçesi
Trafiğe kayıtlı araç sayısı 19 milyona yaklaştı
Yılmazer ve Akyürek bilgi paylaşmadı
Fuat Avni Twitter'dan yeni operasyon sinyali verdi
Özelleştirme Kapsamındaki Kurum Personelinin Sorunları Meclis Gündeminde
45 Milyarlık Gizli Af
Anne-babalar dikkat!
Osmanlıca klavye ilgi görüyor
18 Yaşaltı Çalışmalar Sigortalılık Süresinden Sayılır Mı?
Öcalan’ı verdiler, Gülen’i aldılar, Erdoğan’ı...
Faturalar düşecek
Kredi Borcu Olanlara Meclisten Müjdeli Haber
İşte ilk yerli morfin tablet!
Bankaların inanılmaz para oyunu!
Tüm Çalışanlara Genel Seçim Zammı Gelebilir
Bakan Müjdeyi Verdi "Maaş Artıyor Süre Uzuyor"
Memur Bunu Yaparsa İkramiyesi Bin 576 TL Artacak
132 çocuğu katlettiler
Yakup Köse’ye Zaman’dan 'Erdoğan' teklifi
Anne-Baba Sigortalı Çocuğundan Sağlıktan Yararlanabilir Mi?
Sağlık Çalışanlarına Yıpranma Payı Verilmesi İçin Kanun Teklifi Verildi
Erdoğan'ın kalemini kırdılar
İlaç firmaları özel ajanlarla sahte ilaç çetelerinin içine sızdı
Kanadoğlu: 'Bunun hesabı eninde sonunda sorulacaktır'
SGK'ya Dava Açanlar Karlı Çıkıyor!
CHP binasına asılan pankart mahkeme kararıyla indirildi
Otomobil pazarı Avrupa'da büyürken Türkiye'de daraldı
Milletvekillerinin "twitter" karnesi
Stajyer Öğrencilere Ücret Vermek Zorunlu Mu?
Sıcak hava balonu sert iniş yaptı: 1 ölü
Taşra Teşkilatı Personeline De Servis Hizmeti
"Fethullah Gülen Aziz Yıldırımdan 50 Milyon Dolar İstedi"
Çok Konuşulacak cemaat yazısı
Türkiye'nin AB üyelik süreci dondurulsun
4/C'li Personele Kadro Verilmesi İçin Mektup Kampanyası
Nizama adanmış montaj
İlginç buluşma! Bir otelde görüntülendiler
Selfie'lerde çirkin çıkmanızın sebepleri
Yıldırım affetmedi! Şikayetçi oldu
Paralel operasyonunda ilginç ayrıntı
Nasıl çalıştıkları prtaya çıktı! İştr hainlerin merkez üssü
Binlerce Kişiye KPSS Şoku!
Bedelli Askerlik İptal Mi Ediliyor?
Bakan Ala, 17 Aralık ihanetinin içyüzünü anlattı
Tüketicilere yılbaşı kredisi uyarısı
Sandal karaya çarptı, 2 kişi denize düştü
Trenin altında kalan 2 öğrenci hayatını kaybetti
Memura Çalışmadan Emekli Olma Yolu
Rusya sarsıntıya çare arayışında
AB 2015'te vergi kaçakçılığıyla mücadeleye ağırlık verecek
CHP'li vekil kürsüde soyundu
17 Aralık soruşturmasıyla ilgili çarpıcı açıklamalar
Merkez Bankası'ndan flaş karar!
AA Genel Müdürlüğü'ne resmen atandı
Elektrik fiyatları düşecek mi?
Gasp etmek istedikleri şahsı göğsünden bıçakladılar
Petrol ithalatında sıfır noktasına sayaç koyacağız
Soruşturma neyi gerektiriyorsa yargı gereğini yapacak
Pakistan'daki saldırıdan derin üzüntü duyuyorum
Mide küçültme ameliyatından sonra öldü
TBMM Genel Kurulu’nda liste gerginliği
Aziz Yıldırım'dan suç duyurusu
Paralel kumpas nasıl hazırlandı?
'Teşvik etmeyeceğiz'
Bingöl’deki yangın TOMA desteğiyle söndü
17 Aralık soruşturmasında takipsizlik kararına itiraza ret
Milletvekillerinin "twitter" karnesi
"Paralel yapı'' operasyonunda 1 kişi daha serbest
"Apoizm bir Kemalizm projesidir"
Korkulan oldu! Rusya çöküşe gidiyor
Davutoğlu'ndan Fethullah Gülen açıklaması
Türkiye'de milli yas ilan edildi!
İrfan GÜVENDİ Kimdir?
Wikileaks belgelerinde Tahşiye için şaşırtan yazı
New York Times'tan Erdoğan'a 'dönerci' karikatürü
WhatsApp'tan kullanıcılarına müjde!
Tahşiyeciler operasyonunu başlatan ihbar mektubu kayıp!
İstihbarat uzmanı Fuat Avni'ni yorumu
Cemaat ile ilgili dehşete düşüren iddia
SGK'dan Müjdeli Haber Geldi
Ankara'da torpili bitirecek sistem
Bana yazılan mektubu da basına sızdırmışlar