Anasayfam YapFavorilere EkleHaber Bandı EkleReklamİletişim

Memur ve Öğretmenlere Tatil! Bu Tarihten Sonra Memur Olanlar Dikkat! Memura Yeni Zam Geliyor Garantili Kıdem Tazminatı
İş kazalarında işverenlerin bildirim yükümlülükleri ve sorumlulukları nelerdir?
İş kazalarında işverenlerin bildirim yükümlülükleri ve sorumlulukları nelerdir?
2 Ocak 2013 Çarşamba 23:08

İŞ KAZALARINDA İŞVERENLERİN BİLDİRİM YÜKÜMLÜLÜKLERİ VE SORUMLULUKLARI NELERDİR?

Özer DEMİRDİZEN*

I- GİRİŞ

İşverenin, işyerinde vuku bulan iş kazası olayını bildirim yükümlülüğü ve meydana gelen zarar sebebiyle hukuki sorumluluğu iş ve sosyal güvenlik yasalarıyla belirlenmiştir. İşverenin, bu sorumluluk hali ilke olarak iş akdinden doğan işçiyi gözetme ve koruma borcundan kaynaklanmaktadır.

Bu çalışmamızda işverenin işyerinde meydana gelen iş kazası olayını nerelere bildireceği, bu durumla karşılaşması halinde neler yapması gerekeceği ve sorumluluklarının neler olacağı üzerinde durulmaktadır.

II- İŞVERENLERE GETİRİLEN BİLDİRİM YÜKÜMLÜLÜKLERİ

İşverenin işyerinde meydana gelen iş kazası olayını bildirim yükümlülüğü 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 13.maddesinin 2.fıkrasında ve 4857 sayılı İş Kanunu'nun 77.maddesinin 3.fıkrasında açıklanmaktadır. Bu yasalara göre işverenin iş kazasını, kolluk kuvvetlerine, Sosyal Güvenlik Kurumuna, Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğüne bildirmesi zorunlu tutulmuştur.

A- Kolluk Kuvvetlerine Bildirim Yükümlülüğü

İşveren, 5510 sayılı yasanın 13.maddesinin 2.fıkrasına göre, iş kazası olayını, kazanın meydana geldiği yerin yetkili kolluk kuvveti olan polis ya da jandarmaya derhal bildirmekle yükümlüdür. İş kazası, bu kolluk güçlerinden herhangi birine değil, kazanın gerçekleştiği yere göre, bunlardan hangisi görevliyse onun yetkili karakoluna bildirilmektedir.

Bildirme hali ise herhangi bir şekil şartına bağlanmamıştır. Buradan, bu bildirimin matbu bir şeklinin olmadığı, herhangi bir yazı ile olayın gerçekleştiği yerin polis ya da jandarmasına vakit kaybedilmeksizin yapılabileceği anlaşılmaktadır. Yasada bu bildirim yükümlülüğüne yer verilmiş olmasına rağmen, bununla ilişkili cezai müeyyideye yer verilmemiştir.

B- Sosyal Güvenlik Kurumuna Bildirim Yükümlülüğü

İşveren, 5510 sayılı yasanın 13.maddesinin 2.fıkrasına göre, iş kazası olayını, Sosyal Güvenlik Kurumuna en geç kazadan sonraki üç işgünü içinde iş kazası ve meslek hastalığı bildirgesi ile doğrudan ya da taahhütlü posta ile bildirilmekle yükümlüdür. İş kazasının işverenin kontrolü dışındaki yerlerde meydana gelmesi halinde ise, bildirim süresi iş kazasının öğrenildiği tarihten itibaren 3 iş günüdür.

İşverenler iş kazası bildirimlerini, işyerlerinin bağlı olduğu Sosyal Güvenlik İl/Merkez Müdürlüklerine bildireceklerdir. Ancak, Kurumun başka bir müdürlüğüne yapılan bildirim de bağlı olunan müdürlüğe yapılmış gibi kabul edilecektir.

Bildirim süresi iş günü olarak belirlendiğinden cumartesi, pazar günleri ile ulusal bayram ve genel tatil günleri hesaba katılmayacak, bu günlere rastlayan günleri takip eden günden itibaren söz konusu süre işlemeye devam edecektir.

İş kazası bildiriminin taahhütlü, ideali taahhütlü veya acele posta servisi (APS) ile yapılması durumunda belgenin postaya veriliş tarihi, adi posta veya kargo yoluyla yapılması durumunda ise belgenin Kurum kayıtlarına alınış tarihi dikkate alınmaktadır. Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği'nin 35.maddesinde bu bildirimin elektronik ortamda da Kuruma bildirebileceği belirtilmektedir. Bu formun elektronik ortamda gönderilmesi ile ilgili iş ve işlemler Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından yayımlanan 2012/13 sayılı Genelge ile ayrıntılı olarak açıklanmaktadır.

Yukarıda anlatılan yasal süre içerisinde işverence iş kazasının bildirilmemesi halinde, idari para cezası uygulanmamakta olup, 5510 sayılı yasanın 21.maddesinin 2.fıkrasına göre, bildirim tarihine kadar geçen süre için sigortalıya ödenecek geçici iş göremezlik ödeneği SGK tarafından işverenden tahsil edilmektedir.

C- Çalışma Ve İş Kurumu İl Müdürlüğüne Bildirim Yükümlülüğü

İşveren, 4857 sayılı yasanın 77.maddesinin 3.fıkrasına göre, iş kazası olayını, en geç 2 iş günü içinde yazı ile ilgili bölge müdürlüğüne bildirmekle yükümlüdür. 665 sayılı KHK'nin 25.maddesi ile 4904 sayılı Türkiye İş Kurumu Kanunu'na eklenen geçici 2.madde ile Bölge Müdürlüğüne/Müdürüne yapılan atıfların Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğüne/Müdürüne
yapılmış sayılacağı belirtilmektedir. Bu nedenle, işverenler tarafından yapılacak iş kazası bildiriminin ilgili Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğüne yapılması gerekmektedir.

Yazılı bildirim yükümlülüğü herhangi bir şekle tabi tutulmamıştır. Ancak, usul olarak bildirim, işyerinin dosya numarasına yer verilen ve kaza olayını kısaca açıklayan dilekçe ile işyerinin bulunduğu Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğüne yapılmaktadır. İşveren tarafından yasal süresi içerisinde iş kazasının bildirilmemesi halinde 2012 yılı için 1.250 TL idari para cezası uygulanmaktadır. Bildirimin taahhütlü, ideali taahhütlü veya APS ile yapılması durumunda belgenin postaya veriliş tarihi, adi posta yoluyla yapılması durumunda ise belgenin kayıtlara alınış tarihi dikkate alınmaktadır.

Hem SGK'ya hem de Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğüne yapılacak bildirimlerde, bildirim süresi iş günü olarak belirlendiğinden cumartesi, pazar günleri ile ulusal bayram ve genel tatil günleri hesaba katılmayacak, bu günlere rastlayan günleri takip eden günden itibaren söz konusu süre işlemeye devam edecektir.

III- İŞVERENİN SORUMLULUKLARI

İşverenin, iş kazası ile ilgili sorumluluk halleri 5510 sayılı yasanın 21.maddesinin 1.fıkrası, 23.maddesinin 2.fıkrası ile 76.maddesinin 2. Ve 4. fıkralarında açıklanmaktadır. Bu sorumluluk halleri işverenin, sigortalı bildirimini yasal süresi içerisinde yapmaması, sağlık hizmetlerini derhal sağlamaması, iş kazasının oluşumdaki kastı veya iş mevzuatına aykırı davranışları sebebiyle oluşmaktadır.

A- İşverenin İşçisinin Sigortalı Bildirimini Yapma Sorumluluğu

İşveren, çalıştırdığı işçisinin sigortalı bildirimini inşaat, balıkçılık ve tarım işyerlerinde işe başladığı gün, diğer işyerlerinde ise sigortalılık başlangıç tarihinden önce işe giriş bildirgesi ile Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirmekle yükümlüdür.

Sigortalı çalıştırmaya başlandığının süresi içerisinde sigortalı işe giriş bildirgesi ile SGK'ya bildirilmemesi halinde, 5510 sayılı yasanın 23.maddesinin 2.fıkrasına göre, iş kazasına uğrayan sigortalı için SGK tarafından yapılan ve ileride yapılması gerekli bulunan her türlü masrafların tutarı ile gelir bağlanırsa bu gelirin başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değeri tutarı, sorumluluk halleri aranmaksızın işverene ödettirilmektedir.

İşvereni bu anlamda sorumlu tutabilmek için sigortalı işe giriş bildirgesinin kanuni süresinde SGK'ya verilmemiş olması, iş kazasının, sigortalı işe giriş bildirgesinin SGK'ya verildiği tarihten önce meydana gelmiş bulunması şarttır.

B- İşverenin Sağlık Hizmetlerini Derhal Sağlama Sorumluluğu

İşveren, 5510 sayılı yasanın 76.maddesinin 1.fıkrasına göre, iş kazasına uğrayan işçisine sağlık durumunun gerektirdiği sağlık hizmetlerini derhal sağlamakla yükümlüdür. Bu amaçla işveren tarafından yapılan ve belgelere dayanan sağlık hizmeti giderleri ile yasada tanımlanan yol gideri, gündelik ve refakatçi giderleri SGK tarafından karşılanmaktadır.

Yukarıdaki paragrafta belirtilen yükümlülüklerinin yerine getirilmesindeki ihmalinden veya gecikmesinden dolayı, sigortalının tedavi süresinin uzamasına veya malül kalmasına veya malüllük derecesinin artmasına sebep olan işveren 5510 sayılı yasanın 76.maddesinin 2.fıkrasına göre sorumlu tutulmakta, SGK'nın bu nedenle yaptığı her türlü sağlık hizmeti giderini ödemekle yükümlü olmaktadır.

C- İşverenin Kastı Veya İş Mevzuatına Aykırı Bir Hareketi Sonucunda Meydana Gelen İş Kazasındaki Sorumluluğu

İş kazası, işverenin kastı veya sigortalıların sağlığını koruma ve iş güvenliği mevzuatına aykırı bir hareketi sonucu meydana gelmişse, SGK tarafından sigortalıya veya hak sahiplerine 5510 sayılı yasa gereğince yapılan veya ileride yapılması gereken ödemeler ile bağlanan gelirin başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değeri toplamı, sigortalı veya hak sahiplerinin işverenden isteyebilecekleri tutarlarla sınırlı olmak üzere, 5510 sayılı yasanın 21.maddesinin 2.fıkrasına göre SGK tarafından işverene ödettirilmektedir.

Ayrıca, 5510 sayılı yasanın 76.maddesinin 4.fıkrasına göre bu durumda SGK tarafından yapılan sağlık hizmeti giderleri de işverene tazmin ettirilmektedir.

Kasıt, iş kazasına işverenin bilerek ve isteyerek, hukuka aykırı eylemiyle neden olması hali olarak tanımlanmaktadır. Zarara neden olan eylemin bilinçli olarak yapılması kasıt için yeterli olup, sonuçlarının istenip istenmemesi kastı ortadan kaldırmamaktadır. İşverenin eylemi hukuka aykırı olmamakla birlikte, yaptığı hareketin hukuka aykırı sonuç doğurabileceğini bilmesi, ihmali veya ağır ihmali sorumluluğunu kaldırmamaktadır.

4857 sayılı İş Kanununun 77.maddesine göre, işverenler işyerlerinde iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması için gerekli her türlü önlemi almak, araç ve gereçleri noksansız bulundurmak, işçiler de iş sağlığı ve güvenliği konusunda alınan her türlü önleme uymakla yükümlüdürler. İşverenler işyerinde alınan iş sağlığı ve güvenliği önlemlerine uyulup uyulmadığını denetlemek, işçileri karşı karşıya bulundukları mesleki riskler, alınması gerekli tedbirler, yasal hak ve sorumlulukları konusunda bilgilendirmek ve gerekli iş sağlığı ve güvenliği eğitimini vermek zorundadırlar.

İş kazası işverenin, yukarıdaki paragrafta yasal düzenlemesine yer verilen sigortalıların sağlığını koruma ve iş güvenliği ile ilgili mevzuat hükümlerine aykırı hareketi sonucunda oluşmuşsa, bu durum, işvereni SGK'na karşı sorumlu hale getirmektedir.

İşverenin sorumluluğunun tespitinde kaçınılmazlık ilkesi dikkate alınmaktadır.

Kaçınılmazlık, olayın meydana geldiği tarihte geçerli bilimsel ve teknik kurallar gereğince alınacak tüm önlemlere rağmen iş kazasının meydana gelmesi durumudur. İşveren alınması gerekli herhangi bir önlemi almamış ise olayın kaçınılmazlığından söz edilemeyecektir.

IV- SONUÇ

Sonuç olarak, ağır yaptırımlarla karşılaşmamak için işverenler üzerlerine düşen sorumlulukları dikkatli bir şekilde yerine getirmelidir. Bunun için öncelikle işyerinde çalışanların yasal süresi içerisinde sigortalı bildirimlerini yapıp, işyerinde işçi sağlığını koruma ve iş güvenliği ile ilgili mevzuat hükümlerine uygun hareket edilmesini sağlamalı ve bunun takibini de yapmalıdır.

Ayrıca, iş kazası olayının hem SGK'ya hem de işyerinin bulunduğu Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğüne ayrı ayrı olarak bildirilmesi yükümlülüğünün halen devam ettiği unutulmamalıdır.

KAYNAKÇA
Güzel, Ali, Okur, Ali Rıza ve Caniklioğlu, Nurşen (2010). Sosyal Güvenlik Hukuku. İstanbul: Beta Yayınları.

Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı (12.05.2010). Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği. Ankara: Resmi Gazete (27579 sayılı).

T.C. Yasalar (16.06.2006) 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu. Ankara: Resmi Gazete (26200 sayılı).

T.C. Yasalar (10.06.2003) 4857 Sayılı İş Kanunu. Ankara: Resmi Gazete (25134 sayılı).
T.C. Yasalar (05.07.2003) 4904 sayılı Türkiye İş Kurumu Kanunu. Ankara: Resmi Gazete (25159 sayılı).

T.C. Yasalar (02.11.2011) 665 Sayılı Çalışma Ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının Teşkilat Ve Görevleri Hakkında Kanun İle Bazı Kanun Ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname. Ankara: Resmi Gazete (28103 Mükerrer sayılı).
Yargıtay 21. Hukuk Dairesi (01.12.2008) 5624/18632 sayılı kararı.
Ankara: Yargıtay 21. Hukuk Dairesi.
* Sosyal Güvenlik Denetmeni

Kaynak: Mali Çözüm/ Mayıs-Haziran 2012

SGK RehberiSGK Rehberi

Bu haber 11,551 kez okundu.

Kışın Bile Terliyor Musunuz?15 Ekim 2014 16:28
Devirde Eski ve Yeni İşveren Birlikte Tazminat Öder10 Ekim 2014 10:25
Kamudan tazminatsız şekilde özel bir şirkete devir olur mu?
Koncuk'tan İş Bırakma Eylemine Kınama09 Ekim 2014 07:10
Zarar Gün Yüzüne Çıktı!08 Ekim 2014 14:01
O Borçlara Erteleme!
Masrafsız Kredi Geliyor!
Marmaris'te Yangın Nedeniyle Bir Site Boşaltıldı
Eşinin çalıştığını saklayan yandı!
Otomobil, Lojman, Seyahat ve Konaklama İsrafları
Paralel Yapı Ulusal Tehdit
Sözleşmeli Personelin Kadro Talebi
Suriyeli kadınlarla imtihanımız
İşsizlik Fonu'ndaki para 100 milyar liraya yaklaştı
"Cemaat MHP'ye Sızmaya Çalıştı"
Memur ve Öğretmenlere Tatil!
Memura 9 Kuruş, Vekile 711 Lira Zam
"Bir yerde durun arkadaş"
TBMM Gündeminde Önemli Düzenlemeler Var
Faturalardaki O Bedel Geri Ödenecek!
Süreç İçin Akillerden 10 Talep
Vatandaş Sağlık İçin Ne Kadar Para Harcadı?
Ağlama Duvarı
Paralel Örgütün Komuta Merkezi İddiası
Abdurrahman Dilipak fenalaştı!
Erken Emeklilik Bekleyene Müjde!
Eski Belediye Başkanı ve oğlu silahlı saldırıda öldürüldü!
Bu Tarihten Sonra Memur Olanlar Dikkat!
Marmaris'te korkutan yangın
Meteoroloji'den kuvvetli yağış uyarısı!
İstanbul Barosu Başkanı belli oldu
Türkiye NATO tatbikatına ev sahipliği yapacak
Bingöl'deki hain saldırıda flaş gelişme!
Başbakanlık Ofisi'nde 10 saatlik toplantı
Bankaların kurnazlığı davalık oldu!
Cep telefonundan "sınavlara hazırlık" dönemi başlıyor
Yargının kestiği parmak acır mı?
Romatizma boşanmaya sebep oluyor
İş güvenliği uzmanı olmak zorlaşıyor
Kamu Kurumlarına Sınavsız Girişler
20 Ekim 2014'ten önemli gündem başlıkları
Cüzdanına sağlık
DES, Milletvekili maaş zammına isyan etti!
Akıllı telefonlar için güvenlik ipuçları
Orman ve Su İşleri Bakanlığı Avukat Alım İlanı
Samsun Çarşamba SYDV Personel Alım İlanı
Atom Enerjisi Kurumu Uzman Yardımcısı ilanı
İstanbul ve Ankara Barosu başkanını seçti
Elektronik Yabancı Dil Sınavı sonuçları açıklandı
Memura Yeni Zam Geliyor
Babasının Arabasıyla Arkadaşlarıyla Gezmeye Çıkan Çocuk Kaza Yaptı
Erzurum’da 230 Koyun Yanarak Telef Oldu
Zigana'ya Mevsimin İlk Karı Yağdı
Bahçeli'den Şok Tepki!
Davutoğlu: O Tweetler Elimizde
Ak Partili vekil: Mekke'yi o ülkeler yönetsin
İzmir'de kızı kaçırılan anne babadan gece vakti kanlı baskın!
'Akil İnsanlar'dan toplantıya dev katılım
Ünlü yazar, Akil İnsanlar Toplantısı'nda fenalaştı
IŞİD’e Sabah Şoku
Sahilde Odun Toplayan Kadını Deniz Yuttu
Başbakanlık müsteşarının acı günü
Eski belediye başkanı ve oğluna silahlı saldırı
Askerden İzine Geldi Kız Kaçırdı
HSYK üyelerine paralel tehdit!
Çin'de Türk doğaltaşına büyük ilgi
"Kredi tahsis ücreti" yargıya taşınacak
Fındıktan sonra bir kötü haber de cevizden
Kamuya 8 bin 417 yeni araç alınacak
En başarılı vekiller hangileri?
Türkiye Yasaklı Ülkeler Listesinden Çıktı
PAܒde1.Ulusal Sosyal Koruma Sempozyumu Yapıldı
Gazinin Protez Bacağına Haciz!..
'Öcalan Aracısız Konuşmalı'
Akil İnsanların Temasları Karşılıksız Kalmadı
Suriye sınırında hendek çalışması
Cumhurbaşkanı ve Milletvekillerinin 2015 yılı emekli maaşı
Akil insanların Öcalan ısrarı sürüyor!
Erdoğan açıkladı! Cemaati zor günler bekliyor!
Memurlar da ‘çalışmadan’ emekli olur!
KEY İtirazları İçin Neler Yapmalıdır?
Memurun fazla mesai ücretine zam
Öğrencilere burs veremiyor ama lüks araç alabiliyoruz!
Başbakanlık Müsteşarının yeğeni vefat etti
Ek göstergeden hangi personeller yararlanır?
Sgk İçin İşinizi Kolaylaştıracak Kısa Notlar
Menopozdan korkmayın!
İşte emekli vekilin yeni maaşı
ÇSGB Bakan Yardımcısı Halil ETYEMEZ Ankara’da Düzenlenen Başkentte Kars, Ardahan, Iğdır Günlerinde
Robin Hood rektör
Kadın memur doğuruyor, erkek memur parayı alıyor
Fatura ne zaman düzenlenir?
Kimler erken emekli olabilir?
Ömürümüz uzadı
Yumurta kabuğu kemik erimesini önlüyor
Omurga ağrılarına akıllı vida çözümü
Hac dönüşü fenalaşan kadın karantinaya alındı
Çocuğunuz okumayı geç öğreniyorsa 'dahi' olabilir!
Bağ-Kur (4-b) ve isteğe bağlı sigortalılara ilişkin soru ve cevaplar
Keçi sütü sabununun faydaları saymakla bitmiyor!
65 yaş aylığıyla ilgili neler değişti?
İbranamenin Geçerlilik Şartları Nelerdir ?
SGK İdari Para Cezaları
TPAO tesislerinde patlama: 1 yaralı
Kurtlar neden uluyor
'Ya IŞİD militanını öldüreceğim ya da kendimi'
Tiroit hormonu düzgün çalışmıyorsa dikkat!
Sonbaharın yakutları: Nar taneleri
YSK’da ‘erken seçim’ alarmı
İş kazası sonrası ne yapılır?
İş Kazasında Tazminat Davası
Öğrenciler yakılan yurtta dehşeti yaşadılar
Türk fındığında doğru bilinen yanlışlar
Bu hastalık hayvan pazarını kapattırdı
Skype bu ülkede yasaklanıyor!
Aknelerin çözümü
Kamu çalışanları için uzun tatil hayal oldu
Recep Tayyip Erdoğan Stadyumu yıkılıyor mu?
Sağlık Bakanlığı 6 ürüne ceza
Türk bayrağı indirilmeye çalışıldı
Benzinlikte şüpheli paket alarmı
Erdoğan Afganistan'daki Türk askerlerine seslendi
Bakan Ala'dan kritik Öcalan açıklaması
Bakan Çelik'ten sert açıklama
Meteorolojiden "kar yağışı" uyarısı