Anasayfam YapFavorilere EkleHaber Bandı EkleReklamİletişim

İş arayanlar bunlara aman dikkat! Sorumsuz KPSS Kararı KPSS'den 50 Puanla Personel Alınacak KPSS'siz Memur Alımı Başladı
İş kazalarında işverenlerin bildirim yükümlülükleri ve sorumlulukları nelerdir?
İş kazalarında işverenlerin bildirim yükümlülükleri ve sorumlulukları nelerdir?
2 Ocak 2013 Çarşamba 23:08

İŞ KAZALARINDA İŞVERENLERİN BİLDİRİM YÜKÜMLÜLÜKLERİ VE SORUMLULUKLARI NELERDİR?

Özer DEMİRDİZEN*

I- GİRİŞ

İşverenin, işyerinde vuku bulan iş kazası olayını bildirim yükümlülüğü ve meydana gelen zarar sebebiyle hukuki sorumluluğu iş ve sosyal güvenlik yasalarıyla belirlenmiştir. İşverenin, bu sorumluluk hali ilke olarak iş akdinden doğan işçiyi gözetme ve koruma borcundan kaynaklanmaktadır.

Bu çalışmamızda işverenin işyerinde meydana gelen iş kazası olayını nerelere bildireceği, bu durumla karşılaşması halinde neler yapması gerekeceği ve sorumluluklarının neler olacağı üzerinde durulmaktadır.

II- İŞVERENLERE GETİRİLEN BİLDİRİM YÜKÜMLÜLÜKLERİ

İşverenin işyerinde meydana gelen iş kazası olayını bildirim yükümlülüğü 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 13.maddesinin 2.fıkrasında ve 4857 sayılı İş Kanunu'nun 77.maddesinin 3.fıkrasında açıklanmaktadır. Bu yasalara göre işverenin iş kazasını, kolluk kuvvetlerine, Sosyal Güvenlik Kurumuna, Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğüne bildirmesi zorunlu tutulmuştur.

A- Kolluk Kuvvetlerine Bildirim Yükümlülüğü

İşveren, 5510 sayılı yasanın 13.maddesinin 2.fıkrasına göre, iş kazası olayını, kazanın meydana geldiği yerin yetkili kolluk kuvveti olan polis ya da jandarmaya derhal bildirmekle yükümlüdür. İş kazası, bu kolluk güçlerinden herhangi birine değil, kazanın gerçekleştiği yere göre, bunlardan hangisi görevliyse onun yetkili karakoluna bildirilmektedir.

Bildirme hali ise herhangi bir şekil şartına bağlanmamıştır. Buradan, bu bildirimin matbu bir şeklinin olmadığı, herhangi bir yazı ile olayın gerçekleştiği yerin polis ya da jandarmasına vakit kaybedilmeksizin yapılabileceği anlaşılmaktadır. Yasada bu bildirim yükümlülüğüne yer verilmiş olmasına rağmen, bununla ilişkili cezai müeyyideye yer verilmemiştir.

B- Sosyal Güvenlik Kurumuna Bildirim Yükümlülüğü

İşveren, 5510 sayılı yasanın 13.maddesinin 2.fıkrasına göre, iş kazası olayını, Sosyal Güvenlik Kurumuna en geç kazadan sonraki üç işgünü içinde iş kazası ve meslek hastalığı bildirgesi ile doğrudan ya da taahhütlü posta ile bildirilmekle yükümlüdür. İş kazasının işverenin kontrolü dışındaki yerlerde meydana gelmesi halinde ise, bildirim süresi iş kazasının öğrenildiği tarihten itibaren 3 iş günüdür.

İşverenler iş kazası bildirimlerini, işyerlerinin bağlı olduğu Sosyal Güvenlik İl/Merkez Müdürlüklerine bildireceklerdir. Ancak, Kurumun başka bir müdürlüğüne yapılan bildirim de bağlı olunan müdürlüğe yapılmış gibi kabul edilecektir.

Bildirim süresi iş günü olarak belirlendiğinden cumartesi, pazar günleri ile ulusal bayram ve genel tatil günleri hesaba katılmayacak, bu günlere rastlayan günleri takip eden günden itibaren söz konusu süre işlemeye devam edecektir.

İş kazası bildiriminin taahhütlü, ideali taahhütlü veya acele posta servisi (APS) ile yapılması durumunda belgenin postaya veriliş tarihi, adi posta veya kargo yoluyla yapılması durumunda ise belgenin Kurum kayıtlarına alınış tarihi dikkate alınmaktadır. Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği'nin 35.maddesinde bu bildirimin elektronik ortamda da Kuruma bildirebileceği belirtilmektedir. Bu formun elektronik ortamda gönderilmesi ile ilgili iş ve işlemler Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından yayımlanan 2012/13 sayılı Genelge ile ayrıntılı olarak açıklanmaktadır.

Yukarıda anlatılan yasal süre içerisinde işverence iş kazasının bildirilmemesi halinde, idari para cezası uygulanmamakta olup, 5510 sayılı yasanın 21.maddesinin 2.fıkrasına göre, bildirim tarihine kadar geçen süre için sigortalıya ödenecek geçici iş göremezlik ödeneği SGK tarafından işverenden tahsil edilmektedir.

C- Çalışma Ve İş Kurumu İl Müdürlüğüne Bildirim Yükümlülüğü

İşveren, 4857 sayılı yasanın 77.maddesinin 3.fıkrasına göre, iş kazası olayını, en geç 2 iş günü içinde yazı ile ilgili bölge müdürlüğüne bildirmekle yükümlüdür. 665 sayılı KHK'nin 25.maddesi ile 4904 sayılı Türkiye İş Kurumu Kanunu'na eklenen geçici 2.madde ile Bölge Müdürlüğüne/Müdürüne yapılan atıfların Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğüne/Müdürüne
yapılmış sayılacağı belirtilmektedir. Bu nedenle, işverenler tarafından yapılacak iş kazası bildiriminin ilgili Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğüne yapılması gerekmektedir.

Yazılı bildirim yükümlülüğü herhangi bir şekle tabi tutulmamıştır. Ancak, usul olarak bildirim, işyerinin dosya numarasına yer verilen ve kaza olayını kısaca açıklayan dilekçe ile işyerinin bulunduğu Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğüne yapılmaktadır. İşveren tarafından yasal süresi içerisinde iş kazasının bildirilmemesi halinde 2012 yılı için 1.250 TL idari para cezası uygulanmaktadır. Bildirimin taahhütlü, ideali taahhütlü veya APS ile yapılması durumunda belgenin postaya veriliş tarihi, adi posta yoluyla yapılması durumunda ise belgenin kayıtlara alınış tarihi dikkate alınmaktadır.

Hem SGK'ya hem de Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğüne yapılacak bildirimlerde, bildirim süresi iş günü olarak belirlendiğinden cumartesi, pazar günleri ile ulusal bayram ve genel tatil günleri hesaba katılmayacak, bu günlere rastlayan günleri takip eden günden itibaren söz konusu süre işlemeye devam edecektir.

III- İŞVERENİN SORUMLULUKLARI

İşverenin, iş kazası ile ilgili sorumluluk halleri 5510 sayılı yasanın 21.maddesinin 1.fıkrası, 23.maddesinin 2.fıkrası ile 76.maddesinin 2. Ve 4. fıkralarında açıklanmaktadır. Bu sorumluluk halleri işverenin, sigortalı bildirimini yasal süresi içerisinde yapmaması, sağlık hizmetlerini derhal sağlamaması, iş kazasının oluşumdaki kastı veya iş mevzuatına aykırı davranışları sebebiyle oluşmaktadır.

A- İşverenin İşçisinin Sigortalı Bildirimini Yapma Sorumluluğu

İşveren, çalıştırdığı işçisinin sigortalı bildirimini inşaat, balıkçılık ve tarım işyerlerinde işe başladığı gün, diğer işyerlerinde ise sigortalılık başlangıç tarihinden önce işe giriş bildirgesi ile Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirmekle yükümlüdür.

Sigortalı çalıştırmaya başlandığının süresi içerisinde sigortalı işe giriş bildirgesi ile SGK'ya bildirilmemesi halinde, 5510 sayılı yasanın 23.maddesinin 2.fıkrasına göre, iş kazasına uğrayan sigortalı için SGK tarafından yapılan ve ileride yapılması gerekli bulunan her türlü masrafların tutarı ile gelir bağlanırsa bu gelirin başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değeri tutarı, sorumluluk halleri aranmaksızın işverene ödettirilmektedir.

İşvereni bu anlamda sorumlu tutabilmek için sigortalı işe giriş bildirgesinin kanuni süresinde SGK'ya verilmemiş olması, iş kazasının, sigortalı işe giriş bildirgesinin SGK'ya verildiği tarihten önce meydana gelmiş bulunması şarttır.

B- İşverenin Sağlık Hizmetlerini Derhal Sağlama Sorumluluğu

İşveren, 5510 sayılı yasanın 76.maddesinin 1.fıkrasına göre, iş kazasına uğrayan işçisine sağlık durumunun gerektirdiği sağlık hizmetlerini derhal sağlamakla yükümlüdür. Bu amaçla işveren tarafından yapılan ve belgelere dayanan sağlık hizmeti giderleri ile yasada tanımlanan yol gideri, gündelik ve refakatçi giderleri SGK tarafından karşılanmaktadır.

Yukarıdaki paragrafta belirtilen yükümlülüklerinin yerine getirilmesindeki ihmalinden veya gecikmesinden dolayı, sigortalının tedavi süresinin uzamasına veya malül kalmasına veya malüllük derecesinin artmasına sebep olan işveren 5510 sayılı yasanın 76.maddesinin 2.fıkrasına göre sorumlu tutulmakta, SGK'nın bu nedenle yaptığı her türlü sağlık hizmeti giderini ödemekle yükümlü olmaktadır.

C- İşverenin Kastı Veya İş Mevzuatına Aykırı Bir Hareketi Sonucunda Meydana Gelen İş Kazasındaki Sorumluluğu

İş kazası, işverenin kastı veya sigortalıların sağlığını koruma ve iş güvenliği mevzuatına aykırı bir hareketi sonucu meydana gelmişse, SGK tarafından sigortalıya veya hak sahiplerine 5510 sayılı yasa gereğince yapılan veya ileride yapılması gereken ödemeler ile bağlanan gelirin başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değeri toplamı, sigortalı veya hak sahiplerinin işverenden isteyebilecekleri tutarlarla sınırlı olmak üzere, 5510 sayılı yasanın 21.maddesinin 2.fıkrasına göre SGK tarafından işverene ödettirilmektedir.

Ayrıca, 5510 sayılı yasanın 76.maddesinin 4.fıkrasına göre bu durumda SGK tarafından yapılan sağlık hizmeti giderleri de işverene tazmin ettirilmektedir.

Kasıt, iş kazasına işverenin bilerek ve isteyerek, hukuka aykırı eylemiyle neden olması hali olarak tanımlanmaktadır. Zarara neden olan eylemin bilinçli olarak yapılması kasıt için yeterli olup, sonuçlarının istenip istenmemesi kastı ortadan kaldırmamaktadır. İşverenin eylemi hukuka aykırı olmamakla birlikte, yaptığı hareketin hukuka aykırı sonuç doğurabileceğini bilmesi, ihmali veya ağır ihmali sorumluluğunu kaldırmamaktadır.

4857 sayılı İş Kanununun 77.maddesine göre, işverenler işyerlerinde iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması için gerekli her türlü önlemi almak, araç ve gereçleri noksansız bulundurmak, işçiler de iş sağlığı ve güvenliği konusunda alınan her türlü önleme uymakla yükümlüdürler. İşverenler işyerinde alınan iş sağlığı ve güvenliği önlemlerine uyulup uyulmadığını denetlemek, işçileri karşı karşıya bulundukları mesleki riskler, alınması gerekli tedbirler, yasal hak ve sorumlulukları konusunda bilgilendirmek ve gerekli iş sağlığı ve güvenliği eğitimini vermek zorundadırlar.

İş kazası işverenin, yukarıdaki paragrafta yasal düzenlemesine yer verilen sigortalıların sağlığını koruma ve iş güvenliği ile ilgili mevzuat hükümlerine aykırı hareketi sonucunda oluşmuşsa, bu durum, işvereni SGK'na karşı sorumlu hale getirmektedir.

İşverenin sorumluluğunun tespitinde kaçınılmazlık ilkesi dikkate alınmaktadır.

Kaçınılmazlık, olayın meydana geldiği tarihte geçerli bilimsel ve teknik kurallar gereğince alınacak tüm önlemlere rağmen iş kazasının meydana gelmesi durumudur. İşveren alınması gerekli herhangi bir önlemi almamış ise olayın kaçınılmazlığından söz edilemeyecektir.

IV- SONUÇ

Sonuç olarak, ağır yaptırımlarla karşılaşmamak için işverenler üzerlerine düşen sorumlulukları dikkatli bir şekilde yerine getirmelidir. Bunun için öncelikle işyerinde çalışanların yasal süresi içerisinde sigortalı bildirimlerini yapıp, işyerinde işçi sağlığını koruma ve iş güvenliği ile ilgili mevzuat hükümlerine uygun hareket edilmesini sağlamalı ve bunun takibini de yapmalıdır.

Ayrıca, iş kazası olayının hem SGK'ya hem de işyerinin bulunduğu Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğüne ayrı ayrı olarak bildirilmesi yükümlülüğünün halen devam ettiği unutulmamalıdır.

KAYNAKÇA
Güzel, Ali, Okur, Ali Rıza ve Caniklioğlu, Nurşen (2010). Sosyal Güvenlik Hukuku. İstanbul: Beta Yayınları.

Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı (12.05.2010). Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği. Ankara: Resmi Gazete (27579 sayılı).

T.C. Yasalar (16.06.2006) 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu. Ankara: Resmi Gazete (26200 sayılı).

T.C. Yasalar (10.06.2003) 4857 Sayılı İş Kanunu. Ankara: Resmi Gazete (25134 sayılı).
T.C. Yasalar (05.07.2003) 4904 sayılı Türkiye İş Kurumu Kanunu. Ankara: Resmi Gazete (25159 sayılı).

T.C. Yasalar (02.11.2011) 665 Sayılı Çalışma Ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının Teşkilat Ve Görevleri Hakkında Kanun İle Bazı Kanun Ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname. Ankara: Resmi Gazete (28103 Mükerrer sayılı).
Yargıtay 21. Hukuk Dairesi (01.12.2008) 5624/18632 sayılı kararı.
Ankara: Yargıtay 21. Hukuk Dairesi.
* Sosyal Güvenlik Denetmeni

Kaynak: Mali Çözüm/ Mayıs-Haziran 2012

SGK RehberiSGK Rehberi

Bu haber 11,568 kez okundu.

İşyerinde iş hangi hallerde ve kimler tarafından durdurulabilir?01 Kasım 2014 00:00
İş Müfettişlerince işyerlerinin bina ve eklentilerde, çalışma yöntem ve şekillerinde veya iş ekipmanlarında
Yönetici Değerlendirmeleri Meclis Gündeminde31 Ekim 2014 15:02
İşveren KDV Alacaklarını SGK Borçlarına Nasıl Mahsup Edebilir?31 Ekim 2014 10:13
Alacaklardan borçlar düşürülebilir mi?
Peşmergenin Yemek Hesabı Kimden?31 Ekim 2014 09:37
Almanya'da Erdoğan'a büyük saygısızlık
Asker ve Polislerin Emeklilik Tarihi Nasıl Hesaplanır?
Cübbeli: Sen ne biçim müslümansın!
Hastane Personeline yasak
Rize'de korkutan gelişme! Evlerini terk ettiler
Cemaat (Hizmet) Bitecek!
Öğretmen'e uçak indirimli, otobüs ücretsiz
Teknoloji harikası savaş uçağı
Kaza Değil Cinayet
Asker sokağa indi!
Sosyal Güvenlik Uzmanlığı Yönetmeliği değişti!
Kılıçdaroğlu: Hükümetin ömrü bitti
Her yıl 1 milyon kişi sigara dumanından ölüyor
Bartın'da maden ocağında göçük
Sınav Görevi Ücretleri Artacak mı?
Gülerce: Cemaat devleti ele geçirmek istedi
Yüksek yargıya 10 yeni daire
Peşmerge Kobani'ye ulaştı
YLSY kılavuzu ve tercih bilgileri
5 puanlık prim teşviki nasıl uygulanıyor?
İş arayanlar bunlara aman dikkat!
Avuç içi fişlemeye son, bilgiler imha edilmeli!
Sorumsuz KPSS Kararı
İhbar Tazminatı Nedir, Kimler İhbar Tazminatı Alabilir?
Twitter'da 1 Kasım için büyük hazırlık
Erdoğan'dan gazeteciye tarih dersi
Bakan Çelik ağzını fena bozdu:“Şerefsizlik yapıyorlarsa bu alçaklıktır”
Bir maden ocağında daha göçük oldu
25 lira için işçiler ölüme gönderildi
Askerlik sevk tehirinde köklü değişiklikler yapıldı
Sosyal Güvenlik Uzmanlığı Yönetmeliği değişti
THK Başkanı oğluna maaş bağlamış
Son yağışlarla Sapanca Gölü hayata döndü!
Eylemciler, Validebağ'da çadırlarını kaldırdı
Kimler İş Sağlığı Ve İş Güvenliği Uzmanı Olabilir?
Engelli ağabeyi ve ailesi için yerin altına girdi
Mardin'de hava ulaşımında sis engeli
O faciayla ilgili davada karar çıktı
CHP’de korsan hesap şoku!
Eşinin acısına dayanamadı
Dışişleri Bakanlığı Danimarka'dan izahat istedi
Sokak çağrısı HDP'nin ikinci büyük hatasıdır
Önce kadına sonra duvara çarptı
THK Başkanı Osman Yıldırım tutuklandı
Karadeniz Sahil Yolu sular altında kaldı
İşyerinde iş hangi hallerde ve kimler tarafından durdurulabilir?
Şehit astsubay soruşturmasında 10 gözaltı
286 kadının cesedi bulundu
Boğaziçi Köprüsü’nde dehşet anları!
Bursa'daki şafak operasyonuna 31 tutuklama
İş kazası geçiren sigortalının hakları
Abdullah Gül: Şimdilik seyrediyorum
Peşmerge konvoyu sınır hattına hareket etti
İş Güvenliği Uzmanlığı Sınavı Başvuru Kılavuzu
SGK, hem maaşı kesiyor hem de ayağına çağırıyor
Bakanı Çelik'ten Roma müşavirliğine ziyaret
Sosyal güvenlikle ilgili 33 soruya cevap
Kemal Kılıçdaroğlu: Sağlık olsun. Daha istifa metnini okumadım
CHP'yi Karıştıran Fotoğraf!
Kiracıyı Evden Çıkarma Meclis Gündeminde
Vicdansızlar! Kanser hastalarına şok sahtekarlık
Türk mahkemelerden bir ilk!
Çarşaflı şemsiyeli saldıgan iki kişiyi vurdu
28 Şubat'ın son hükümlüsü de tahliye oldu
Başbakan Başdanışmanı Vedat Bilgin Kimdir?
2 ilde Türk Bayrağı'na saldırı!
KPSS'den 50 Puanla Personel Alınacak
Boğazı kesilerek öldürüldü!
Diyarbakır'daki STK'lardan sağduyu çağrısı!
Cumhuriyet Bayramı'nda O ili kana bulayacaklardı!
250 Bin Öğretmen Adayının Sorunu Meclis Gündeminde
Valilikten 1 Kasıma Müdahale
CHP'de Şok İstifa
'Türkiye ile bu konuda ortağız'
Meteoroloji'den kar yağışı uyarısı
Şok İddia Fethullah Gülen'e Rüşvet Mektubu
Facebook ve Twitter'da bunu yapanlar yandı!
İmarda Transfer Hakkı Getiriliyor!
Maden faciasıyla ilgili sıcak gelişme
Milletin Bağrı Yanarken CHP Zeybek Oynadı
Yönetici Değerlendirmeleri Meclis Gündeminde
KPSS'siz Memur Alımı Başladı
Kredi Kullananlar Paranızı Geri Alabililirsiniz
Çalışma Bakanlığının Denetim Yetkisi Elinden Alınıyor
Belediye Maaşı Az Bulan 29 Personelin İş Akitleri Feshetti
MİT TIR'ları Davasında Yeni Gelişme
Memur Aylıkları Kesiliyor Mu?
Dış ticaret açığı azaldı
Google Vergisi Mi Geliyor?
Polis Memurları Ne Kadar Maaş Alıyor?
MGK, 30 Ekim'de hangi kararları aldı?
İhbar tazminatı nasıl ödenir?
Grip Mevsimi Başladı
Mülakatlarla İlgili Çok Sert Yazı
10 Madde'de Maden Faciası Neden Oldu!
Altın İyice Eridi! Fiyatlar 4 Yılın En Düşüğünde
"Bu facialar laiklik gitti diye ilahi ceza"
Sinemalarda Bu Hafta 5 Yeni Film Vizyonda
Aylıksız İzin Alan Memurların GSS Primlerinin Ödenmesi
Hesap Soran Sayıştay Denetçisinin Başına Gelmeyen Kalmadı
Mevcut Ehliyette Haklar Kalıyor
İşveren KDV Alacaklarını SGK Borçlarına Nasıl Mahsup Edebilir?
Torba Yasa Kapsamında Hangi Borçlar Yapılandırılabilecek?
Isparta'da Katliam Gibi Kaza: 13 Ölü
Dini Bayramlar da İptal Edilsin!
Peşmergenin Yemek Hesabı Kimden?
Önder Aytaç Gülen medyasına rest çekti!
IŞİD Petrolü Esad'a Gidiyor
Ermenek'teki Madende Kaçak Elektrik Çıktı
Tazminatı Onlara Ödeteceğiz
Etyen Mahçupyan'dan Bomba İddia! 2025'e Kadar....
Kolesterol düşürmek için mutlaka tüketin
31 Ekim 2014 Tarihli Önemli Gündem Başlıkları
Sağlık Personelinin Sorunları Konuşuldu
Milyonlarca Vatandaşa İyi Haber
6 Polise Hapis Cezası
Kritik MGK Sona Erdi!
Dışişleri bakanlığından ‘şüpheli zarf’ açıklaması
18 şüpheli mahkemeye sevk edildi
Öğretmenler Ekstra 1000 TL Ücret Müjdesi